ریمپ موتور را خراب میکند؟ جواب بیتعارف
ریمپ درست روی موتور سالم معمولاً دردسری ندارد؛ خرابی از فایل تند، بنزین نامناسب و موتور خسته میآید. نشانههای ریمپ بد و مراقبتهای بعد از ریمپ.
کوتاهش این است: ریمپ درست، روی موتور سالم، با بنزینی که فایل واقعاً برایش نوشته شده، معمولاً موتور را خراب نمیکند. موتورهایی که بعد از ریمپ خراب میشوند، معمولاً قربانی یکی از اینها هستند: فایلی که بیش از حد تند نوشته شده، بنزینی که به آن فایل نمیخورد، محافظتهایی که برداشته شده، یا موتوری که از قبل خسته بوده.
«معمولاً» هم یعنی تضمین نه. هر قدرت اضافهای یعنی فشار و حرارت بیشتر روی همان پیستون و یاتاقان و کلاچ. ریمپ خوب این اضافه را در حدی نگه میدارد که قطعات استوک از پسش بربیایند.
خرابی واقعاً از کجا میآید
اولی و رایجترینش ناک است، یعنی انفجار خودبهخودی بخشی از مخلوط پیش از رسیدن شعله. فایلی که جرقه را خیلی جلو کشیده، با بنزین خوب شاید بیصدا کار کند و با بنزین معمولی کوبش بدهد. ECU با سنسور ناک جرقه را عقب میکشد، ولی این حفاظ هم حدی دارد. کوبش شدید و طولانی قطعات را داغ میکند، میتواند جرقه زودرس راه بیندازد و در بدترین حالت پیستون را سوراخ کند. در ایران، که بنزین سوپر سالها در جایگاهها پیدا نمیشد، این خطر جدیتر است. ماجرای کاملش را در مطلب ناک، اکتان و بنزین ایران نوشتهایم.
دومی مخلوط رقیق زیر بار است. در گاز کامل، سوخت اضافه محفظه احتراق را خنک نگه میدارد. تیونری که برای چند اسببخار بیشتر این مخلوط را رقیق کند، دمای احتراق را بالا میبرد و موتور را به مرز ناک نزدیکتر میکند.
سومی برداشتن محافظتهاست: خاموش کردن کنترل ناک، حذف محدودیتهای دمایی یا بالا بردن بیحساب کات دور. این کارها ماشین را روی کاغذ «آزاد» میکنند و در عمل بیدفاع.
چهارمی موتور خسته است. کمپرس پایین، روغنسوزی، شمع و کویل ضعیف یا خنککاری ناقص با ریمپ درست نمیشوند؛ زودتر رو میشوند، چون موتور زیر فشار بیشتری کار میکند. روی ۲۰۶ و پارس و سمندی که سالها کار کردهاند، کمپرس گرفتن و رفع عیبها پیش از ریمپ واجب است. فهرست کامل را در کارهای ارزان پیش از تیونینگ آوردهایم.
پنجمی فایلهای دستبهدست است: فایلی که برای یک ماشین و یک نسخه ECU نوشته شده و بیتوجه به نسخه نرمافزار، بنزین و سلامت موتور روی ماشینهای دیگر هم ریخته میشود. اینکه ماشین با آن روشن میشود و راه میرود، دلیل درست بودنش نیست.
یک نکته هم درباره موتورهای تنفس طبیعی مثل TU5 پژو ۲۰۶ و XU7 پارس و سمند: سود واقعی ریمپ روی این موتورها کم است و همین وسوسه فایل تند را بیشتر میکند. کارگاهی که میخواهد مشتری فرق را زیر پایش حس کند، ممکن است آوانس را بیش از حد بالا ببرد. ریسک گرفتن برای چند اسببخار معامله خوبی نیست.
نشانههای ریمپ بد
- صدای تقتق فلزی زیر بار، مثلاً در سربالایی یا وقتی در دنده سنگین گاز میدهید.
- ماشینی که در هوای گرم یا بعد از چند شتاب پشتسرهم کمجان میشود؛ ممکن است ECU دارد بهخاطر ناک جرقه را عقب میکشد.
- چراغ چک یا کد خطایی که قبل از ریمپ نبود.
- دور آرام نامیزان، ریپ زدن یا خاموش شدن پشت چراغ قرمز.
- بوی بنزین، دود سیاه یا مصرفی که یکباره خیلی بالا رفته است.
- دمای آبی که از قبل بالاتر میایستد.
هیچکدام از اینها را با «عادت میکند» جواب ندهید. برگردید پیش تیونر و بخواهید با ثبت داده رانندگی کند و ببیند ECU چه میبیند.
از تیونر چه بپرسید
- فایل برای کدام بنزین نوشته شده است؟ اگر جایگاههای اطراف شما فقط بنزین معمولی دارند، فایل هم باید برای همان باشد.
- کنترل ناک و محافظتهای دمایی سر جایشان هستند؟
- بعد از ریمپ لاگ میگیرد؟ یعنی رانندگی آزمایشی با ثبت آوانس، مقدار عقبکشیدن جرقه و دمای هوای ورودی.
- داینوی قبل و بعد را در یک روز و روی یک دستگاه نشان میدهد؟ عدد دو دستگاه مختلف با هم قابل مقایسه نیست.
- فایل اورجینال را تحویل میدهد و اگر راضی نبودید، ماشین را به حالت کارخانه برمیگرداند؟
بعد از ریمپ چه چیزی عوض میشود
ماشین ریمپشده به نگهداری حساستر است، نه اینکه ناگهان شکننده شود. روغن را زودتر از قبل عوض کنید و همان گریدی را بریزید که برای موتورتان درست است؛ موتوری که گرمتر و پرفشارتر کار میکند، با روغن کهنه شوخی ندارد. جزئیاتش را در روغن موتور برای ماشین تیونشده نوشتهایم. شمع و کویل را سالم نگه دارید، چون جرقه ضعیف زیر فشار بیشتر زودتر خودش را نشان میدهد. رادیاتور، فن و ضدیخ را پیش از تابستان چک کنید.
در رانندگی هم یک عادت را کنار بگذارید: در دنده سنگین و دور پایین، پدال را تا ته فشار ندهید. ناک بیشتر در همین وضعیت اتفاق میافتد، یعنی بار زیاد و دور کم. دنده را یکی سبکتر کنید و بگذارید موتور بچرخد.
گارانتی و حرف آخر ما
دفترچه گارانتی ایرانخودرو، دستکم در دنا که ما خواندهایم، خرابیهای ناشی از تغییر و تقویت موتور و خرابیهای ناشی از سوخت نامناسب را از پوشش گارانتی بیرون گذاشته است. پس اگر ماشینتان هنوز گارانتی دارد، ریمپ یعنی قبول اینکه اگر موتور مشکلی پیدا کرد، احتمالاً خرجش با خودتان است.
نظر ما ساده است: اگر موتورتان سالم است، تیونر کارش را بلد است و فایل برای بنزینی نوشته شده که واقعاً در باک میریزید، ریمپ ریسک کمی دارد. اگر یکی از این سه لنگ بزند، همان ریمپ ارزان میتواند گرانترین کار تیونینگ شما شود.
