تیونینگ دنا پلاس توربو؛ ریمپ تا کجا جواب میدهد؟
موتور EF7-TC دنا پلاس توربو را بشناسید و ببینید ریمپ، اینترکولر و اگزوز روی آن چه میکنند، بنزین و گرمای ایران چه سقفی میگذارند و با قطعات فابریک کجا بایستید.
اگر دنا پلاس توربوی سالمی دارید و میخواهید قویترش کنید، جواب کوتاه این است: یک ریمپ ملایمِ مرحله یک، که برای بنزینی که واقعاً میزنید نوشته شده باشد، بیشترین فایده را با کمترین ریسک میدهد. بعد از آن هر قدم تازه پول بیشتری میخواهد و قدرت کمتری اضافه میکند، و پیش از خود موتور، کلاچ در مدل دستی، گیربکس در مدل اتوماتیک، گرمای تابستان و کیفیت بنزین سقف را تعیین میکنند.
موتور EF7-TC را بشناسید
دنا پلاس توربو از نسخه توربوی موتور ملی EF7 استفاده میکند که با کد EF7-TC یا TC7 شناخته میشود. طراحی خانواده EF7 را شرکت ایپکو (بخش قوای محرکه ایرانخودرو) با همکاری شرکت آلمانی FEV انجام داده و نسخه توربو اول بار در سال ۱۳۹۵ در سورن توربو عرضه شد. فروش دنا پلاس توربو از آبان ۱۳۹۶ با گیربکس دستی پنجسرعته شروع شد، نسخه اتوماتیک با گیربکس ششسرعته ساخت شرکت چینی DAE از نیمه اول ۱۳۹۹ رسید و از تابستان ۱۴۰۱ گیربکس دستی ششسرعته جای پنجسرعته را گرفت. عددهای رسمی، از دفترچه راهنمای خود ایرانخودرو:
| مشخصه | EF7-TC در دنا پلاس توربو |
|---|---|
| حجم موتور | ۱۶۴۵ سیسی (در دفترچه: ۱۶۵۰) |
| قطر سیلندر و کورس پیستون | ۷۸٫۶ و ۸۵ میلیمتر |
| تعداد سوپاپ | ۱۶ |
| حداکثر قدرت | ۱۵۰ اسببخار (۱۱۰ کیلووات) در ۵۵۰۰ دور |
| حداکثر گشتاور | ۲۱۵ نیوتنمتر، از ۲۲۰۰ تا ۴۸۰۰ دور |
| سوخت توصیهشده | بنزین بدون سرب با اکتان ۹۵ |
| روغن موتور | 10W-40 با سطح کیفی SL |
آن بازه پهن گشتاور، از ۲۲۰۰ تا ۴۸۰۰ دور، امضای موتور توربوست: ECU گشتاور را در این بازه عمداً صاف نگه میدارد و بخش بزرگی از کار ریمپ هم بالا بردن همین سقف است.
یک نکته درباره نسل تازه: ایپکو نسخه ارتقایافتهای به نام TC7 پلاس یا EFP معرفی کرده که طبق برگه فنی خودش ۱۲۰ کیلووات (حدود ۱۶۰ اسببخار) و ۲۴۰ نیوتنمتر دارد و عملگر ویستگیتش برقی است. ولی طبق گزارش باما در بهمن ۱۴۰۴، حتی دنا پلاس توربو اتوماتیک آپشنال هم همان EF7-TC را دارد. حرف ما در این مطلب درباره EF7-TC است؛ اگر موتور ماشین شما EFP است، عددها و فایلهای ریمپ آن فرق میکند.
ریمپ؛ بیشترین اثر با کمترین قطعه
در موتور توربو، ECU علاوه بر مقدار سوخت و زمان جرقه، فشار بوست را هم تعیین میکند؛ یعنی فشاری که توربو در منیفولد ورودی، بالاتر از فشار هوای بیرون، میسازد. ریمپ مرحله یک (استیج ۱، یعنی فقط نرمافزار روی قطعات فابریک) معمولاً هدف بوست را کمی بالا میبرد، آوانس جرقه و نسبت سوخت به هوا را در بار کامل تنظیم میکند و محدودکنندههای گشتاور را جابهجا میکند. اسم «استیج» استاندارد نیست و هر کارگاه تعریف خودش را دارد؛ معنی استیج ۱، ۲ و ۳ را جدا توضیح دادهایم.
کارگاههای ایرانی برای ریمپ مرحله یک این موتور معمولاً حدود ۱۰ تا ۲۰ اسببخار و ۲۰ تا ۳۵ نیوتنمتر اضافه را تبلیغ میکنند؛ یعنی چیزی در حد ۱۰ درصد. رفع تأخیر پدال گاز هم تقریباً همیشه جزو وعدههاست و در رانندگی شهری شاید بیشتر از خود اسببخارها حس شود. این عددها ادعای کارگاههاست، نه اندازهگیری ما. هر داینو عدد خودش را میدهد و تنها مقایسهای که معنی دارد، قبل و بعد روی همان دستگاه و در همان روز است.
دو نکته را قبل از سپردن ماشین بپرسید. اول، دنا پلاس توربو در سالهای مختلف با ECUهای متفاوتی تولید شده است. کارگاهها برای مدلهای اولیه از بوش ME7.4.9 نام میبرند و برای تولیدهای بعدی از چند ECU دیگر، از جمله یک مدل چینی روی نسخه اتوماتیک. فایلِ یکی به دیگری نمیخورد، پس بپرسید کارگاه روی ECU شما چه سابقهای دارد. دوم، بخواهید نسخه اصلی نرمافزار ECU پیش از هر تغییری ذخیره شود و به خودتان هم داده شود تا هر وقت خواستید برگردید.
بنزین و گرما؛ دو سقفی که فایل ریمپ عوضشان نمیکند
دفترچه دنا پلاس توربو بنزین بدون سرب با اکتان ۹۵ میخواهد. بنزین معمولی ایران با عدد اکتان پژوهشی (RON) حدود ۸۷ معرفی میشود و بنزین سوپر هم همیشه و همهجا در دسترس نبوده است. موتوری که سوخت کماکتانتر میگیرد به سنسور ناک تکیه میکند. ناک یعنی بخشی از مخلوط سوخت و هوا پیش از رسیدن شعله، خودبهخود و کنترلنشده منفجر شود؛ ECU وقتی ناک را تشخیص دهد جرقه را عقب میکشد و قدرت کم میشود. فایلی که آوانس و بوست را برای بنزین ۹۵ نوشته، با بنزین معمولی مدام به همین سقف میخورد و از قدرت وعدهدادهشده خبری نیست. به تیونر بگویید چه بنزینی میزنید و فایلی بخواهید که برای همان نوشته شده باشد. ناک و اکتان بنزین ایران را مفصلتر نوشتهایم.
گرما سقف دوم است. توربو هوا را فشرده میکند و هوای فشرده داغ است؛ اینترکولر، یعنی خنککن هوای ورودی، این گرما را پیش از رسیدن هوا به موتور میگیرد. در ترافیک تابستان تهران یا گرمای ۴۵ درجه خوزستان، ماشین ایستاده هوای خنکی از اینترکولر رد نمیکند، دمای هوای ورودی بالا میرود و ECU برای حفاظت از موتور باز هم جرقه را عقب میکشد. نتیجه همان افتی است که صاحبان ماشینهای توربو در ظهر مرداد حس میکنند. ریمپ این فیزیک را عوض نمیکند؛ فقط اگر محتاطانه نوشته نشده باشد، حاشیه تحمل موتور را کمتر میکند.
اینترکولر، مکش و اگزوز؛ کدام ارزش خرج دارد؟
دنا پلاس توربو از کارخانه اینترکولر دارد. اینترکولر بزرگتر بیشتر از آنکه عدد حداکثر قدرت را بالا ببرد، جلوی افت قدرت در گرما و در شتابگیریهای پشتسرهم را میگیرد. اگر ریمپ کردهاید و در شهر گرمی زندگی میکنید، از میان قطعات جانبی منطقیترین خرج همین است، به شرط اینکه لولهها و بستهایش استاندارد باشند و برای جا دادنش سپر و قطعات جلو را بیحساب نبُرند. دفترچه هم تأکید میکند که بستهای مسیر هوای توربو مخصوص همین کار طراحی شدهاند و فقط باید با نمونه مشابه عوض شوند، چون هر نشتی در این مسیر قدرت را کم و مصرف را زیاد میکند. اینترکولر به زبان ساده جزئیات بیشتری دارد.
فیلتر هوای بازِ قارچی داخل محفظه موتور هوای داغتری میکشد و در هوای پرگرد و خاک ایران، فیلتر ضعیفتر یعنی ذرات بیشتر برای پرههای توربو. دفترچه خودش میگوید پرههای توربو به ذرات خارجی حساساند و فیلتر هوا در مناطق پرگرد و غبار باید زودتر عوض شود. یک فیلتر پنلی باکیفیت در همان جعبه فیلتر کارخانه، انتخاب عاقلانهتری است.
در اگزوز ماجرا فرق دارد. در دنا پلاس توربو کاتالیزور درست بعد از توربو نشسته و داونپایپهایی که برای این ماشین فروخته میشوند، به جای همان کاتالیزور بسته میشوند. مسیر دود را بازتر میکنند و قدرت را بالا میبرند، ولی ماشین بدون کاتالیزور آلایندهتر است، به احتمال زیاد در آزمون آلایندگی معاینه فنی رد میشود و دفترچه هم صریحاً دستکاری در قطعات کنترل آلایندگی را منع کرده است. ما این کار را توصیه نمیکنیم. عوض کردن منبعهای انتهای اگزوز هم بیشتر صدا را عوض میکند تا قدرت را.
قطعاتی که زودتر از موتور کم میآورند
در نسخه دستی، کلاچ اولین جایی است که گشتاور اضافه را نشان میدهد. نشانهاش ساده است: در دنده سنگین و زیر بار، دور موتور بالا میرود ولی سرعت همراهش نمیآید. صفحه کلاچ در گارانتی ایرانخودرو قطعه مصرفی حساب میشود و فقط ۱۲ ماه یا ۲۰ هزار کیلومتر پوشش دارد؛ کلاچی که پیش از ریمپ خسته بوده، بعد از آن زود جا میزند. اگر به این نقطه رسیدید، گزینههای ارتقای کلاچ را ببینید.
در نسخه اتوماتیک، گیربکس ششسرعته و کامپیوتر جداگانهاش هم حد خودشان را دارند. دفترچه هشدار میدهد که در جاده کوهستانی و شیبدار یا با بار زیاد، روغن گیربکس داغ میشود و ممکن است چراغ هشدار روشن شود یا ماشین به حالت کاهش توان برود. گشتاور بیشتر یعنی گرمای بیشتر در همین گیربکس، پس فایلی که بیحساب گشتاور دور پایین را بالا میبرد برای مدل اتوماتیک انتخاب خوبی نیست.
خود توربو هم برای ۱۵۰ اسببخار انتخاب شده است. بوست بیشتر یعنی دور و دمای بیشتر برای همین توربو، و هر چه ریمپ تهاجمیتر باشد عمرش کوتاهتر میشود. پیش از هر ریمپی هم مطمئن شوید موتور سالم است. EF7 به کیفیت و زمان تعویض روغن حساس است و تعمیرکارها از نشتی داخلی اویلماژول، قطعهای که روغن را با مایع خنککننده خنک میکند، زیاد گلایه دارند. نشانهاش مایع خنککننده شیری و چرب در منبع انبساط است؛ موتوری با این علامت اول تعمیر لازم دارد، نه ریمپ.
کجا بایستیم و بعدش چه کنیم؟
روی دنا پلاس توربوی سالم با قطعات فابریک، نقطه منطقی توقف یک فایل مرحله یک است که برای بنزین شما نوشته شده، بوست را معقول نگه داشته و روی ماشین خودتان تست شده. تیونری که کارش را بلد است، بعد از ریمپ دادههای موتور را هنگام شتابگیری ثبت میکند و به شما نشان میدهد که ECU جرقه را به خاطر ناک عقب نکشیده و دمای هوای ورودی از کنترل خارج نشده است. اگر در جای گرمی زندگی میکنید، اینترکولر بهتر قدم دوم است. برای قدمهای بعدی، یعنی توربوی بزرگتر و تغییرات مرحله دو، باید کلاچ، گیربکس و خنککاری را هم حساب کنید و برای مصرف روزمره معمولاً به صرفه نیست.
بعد از ریمپ، نگهداری را سختگیرانهتر کنید:
- دفترچه برای شرایط سخت، از جمله ترافیک سنگین، توقفهای کوتاه و مکرر، گرد و غبار، سوخت نامناسب و شتابگیریهای ناگهانی، فاصله سرویس را نصف میکند؛ یعنی تعویض روغن و فیلتر به جای هر ۱۰ هزار، هر ۵ هزار کیلومتر. ماشین ریمپشدهای که در ترافیک شهر کار میکند، دقیقاً در همین شرایط است.
- روغن را با گرید دفترچه و از منبع مطمئن بخرید و سطحش را بین حداقل و حداکثر نگه دارید.
- شمعها را طبق برنامه و با همان مشخصه دفترچه عوض کنید.
- شلنگها و بستهای مسیر بوست را هر از گاهی نگاه کنید و بعد از رانندگی سنگین، پیش از خاموش کردن بگذارید موتور کمی درجا کار کند.
یک نکته حقوقی هم هست. دفترچه ایرانخودرو قطعاتی را که بیرون از شبکه مجاز تغییر کردهاند از گارانتی خارج میکند. پلیس راهور هم در مرداد ۱۴۰۴ اعلام کرد تغییراتی که مشخصات فنی یا عملکرد خودرو را عوض کنند، از جمله تغییر در نرمافزار سوخترسانی، تغییر در ارکان خودرو حساب میشوند؛ و به گفته همان مقامها، اگر کارشناس راهور بعد از تصادف تغییر فنی تشخیص دهد، بیمه ممکن است خسارت ندهد.
نظر ما روشن است: دنا پلاس توربو با یک ریمپ محتاطانه و، در شهرهای گرم، یک اینترکولر بهتر، ماشینی سرحالتر میشود بیآنکه قابلاعتماد بودنش را از دست بدهد. هر چیزی بیشتر از این یعنی خرج کلاچ و گیربکس و پذیرفتن ریسک قانونی، برای چند ثانیه لذت بیشتر در سبقت.
