EF7، TU5 یا XU7P؛ کدام موتور بهتر است؟
قدرت، سوپاپ، روغن و ظرفیت روغن EF7، TU5 و XU7P از دفترچههای ایرانخودرو، کشور سازنده هر موتور، نقطه ضعفها و انتخاب درست برای شهر، جاده و تیونینگ.
جواب کوتاه: روی کاغذ EF7 از TU5 و XU7P جلوتر است و نسخه توربوی آن، EF7-TC، با ۱۵۰ اسببخار اصلاً هموزن این دو نیست. اما موتور بهتر همیشه قویترینشان نیست. نگهداری TU5 سادهتر و ارزانتر است و قطعهاش در هر شهری پیدا میشود، و XU7P نسخه اصلاحشده موتوری است که بیش از دو دهه در ۴۰۵ و پارس و سمند کار کرده است.
مشخصات EF7، TU5 و XU7P کنار هم
عددهای جدول را از دفترچههای راهنمای ایرانخودرو برای دنا، سمند، ۲۰۶، پارس و ۴۰۵ برداشتهایم. سوپاپها دریچههاییاند که هوا را به سیلندر راه میدهند و دود را بیرون میفرستند. EF7 و TU5 شانزدهسوپاپاند: در هر سیلندر چهار دریچه دارند و در دور بالا راحتتر نفس میکشند؛ XU7 و XU7P هشتسوپاپاند، با دو دریچه در هر سیلندر. گشتاور نیروی چرخشی موتور است و دوری که کنارش آمده نشان میدهد بیشترین کشش کجا در دسترس است.
| مشخصه | EF7 | EF7-TC | TU5 | XU7 | XU7P |
|---|---|---|---|---|---|
| حجم (سیسی) | ۱۶۴۵ | ۱۶۴۵ | ۱۵۸۷ | ۱۷۶۱ | ۱۷۶۱ |
| سوپاپ | ۱۶ | ۱۶ | ۱۶ | ۸ | ۸ |
| قدرت (اسببخار) | ۱۱۳ در ۶۰۰۰ دور | ۱۵۰ در ۵۵۰۰ دور | ۱۰۵ در ۵۸۰۰ دور | ۱۰۰ در ۶۰۰۰ دور | ۹۷ در ۵۵۰۰ دور |
| گشتاور (نیوتنمتر) | ۱۵۳ تا ۱۵۵ در ۳۵۰۰ دور | ۲۱۵ از ۲۲۰۰ تا ۴۸۰۰ دور | ۱۴۲ در ۴۰۰۰ دور | ۱۵۳ در ۳۰۰۰ دور | ۱۴۶ در ۴۵۰۰ دور |
| روغن طبق دفترچه | 10W-40 با API SL | 10W-40 با API SL | 10W-40 با API SL | 20W-50 با API SJ | 0W-20 با API SN |
| روغن با تعویض فیلتر | ۴٫۹ لیتر | ۴٫۹ لیتر | ۳٫۴ لیتر در ۲۰۶ | ۴٫۷ تا ۴٫۹ لیتر | ۴٫۷ تا ۴٫۸۵ لیتر |
| در کدام خودروها | سمند، سورن، دنا، دنا پلاس | دنا پلاس توربو، سورن توربو | ۲۰۶، ۲۰۷، پارس، رانا، ۴۰۵ | ۴۰۵، پارس، سمند | پارس، سورن پلاس، آریسان ۲ |
این عددها در همه دفترچهها یکسان نیست. اگر میپرسید موتور TU5 چند اسببخار است، دفترچههای ۲۰۶ و ۲۰۷ میگویند ۱۰۵، دفترچه ۴۰۵ میگوید ۱۰۸ و دفترچه قدیمی ۲۰۶ عدد ۱۱۰ اسببخار (۸۰ کیلووات) را آورده است. در XU7 هم رقم معروف ۱۰۰ اسببخار و ۱۵۳ نیوتنمتر هنوز در دفترچه ۴۰۵ هست، اما دفترچههای تازهتر سمند و پارس، که این موتور را یورو ۵ معرفی میکنند، ۹۷ و ۹۴ اسببخار نوشتهاند. برای روغن XU7 هم دفترچهها یکصدا نیستند: پارس و سمند 20W-50 خواستهاند و دفترچه ۴۰۵ برای موتورهای بنزینیاش 10W-40. نسل تازه EF7 با نام EF7P در نسخه توربو طبق دفترچه ۱۴۰۵ دنا پلاس ۱۶۰ اسببخار و ۲۴۰ نیوتنمتر دارد.
ظرفیت روغن هم از دفترچهای به دفترچه دیگر فرق میکند. دفترچههای دنا و سمند برای EF7 با تعویض فیلتر ۴٫۹ لیتر نوشتهاند و دفترچه ۱۴۰۵ دنا پلاس ۵٫۲ لیتر. به این سؤال که موتور EF7 چند لیتر روغن میگیرد، جواب درست «حدود ۵ لیتر» است و ملاک آخر، گیج روغن. TU5 در ۲۰۶ فقط ۳٫۴ لیتر میگیرد، در حالی که دفترچه ۱۴۰۳ پارس برای TU5 این خودرو ۴ لیتر نوشته است. عدد را از دفترچه ماشین خودتان بردارید، نه از جدول روی دیوار مغازه.
اگر دنا پلاس تازه دارید، اول مطمئن شوید موتورش EF7 است یا EF7P. دفترچه ۱۴۰۵ دنا پلاس برای EF7P روغن رقیق 0W-20 با سطح SN خواسته است، نه 10W-40.
ساخت کدام کشور؟ طراحی یک چیز است، تولید چیز دیگر
جواب اینکه موتور EF7 ساخت کدام کشور است، ساده است: ایران. این موتور، که به موتور ملی معروف است، طرح مشترک ایپکو (شرکت تحقیق، طراحی و تولید موتور ایرانخودرو) و شرکت مهندسی FEV آلمان است و در ایران تولید میشود. EF7 از اول دوگانهسوز، یعنی برای گاز طبیعی و بنزین، طراحی شد. ساختار کلیاش شبیه TU5 است و قطر سیلندر هر دو تقریباً یکی است (۷۸٫۶ و ۷۸٫۵ میلیمتر)، اما کورس EF7، یعنی مسافتی که پیستون بالا و پایین میرود، بلندتر است (۸۵ در برابر ۸۲ میلیمتر) و حجمش به ۱۶۴۵ سیسی رسیده است. EF7 روی سوپاپهای هوا زمانبندی متغیر دارد؛ کامپیوتر موتور زمان باز و بسته شدن آنها را با دور و بار جابهجا میکند تا موتور در بازه پهنتری خوب نفس بکشد.
ریشه TU5 فرانسوی است. خانواده TU را گروه پژو-سیتروئن (PSA) در سال ۱۹۸۶ معرفی کرد. TU5 نسخه ۱٫۶ لیتری این خانواده است (دقیقاً ۱۵۸۷ سیسی) و در ایران با سرسیلندر ۱۶ سوپاپ و دو میلسوپاپ آمد. اولین موتورهای TU5 که در ۲۰۶ تیپ ۵ نشستند از فرانسه میآمدند و بعد ایرانخودرو تولید داخلیاش را راه انداخت؛ پس TU5 امروز طراحی فرانسه است و ساخت ایران. نسخه تازهتر، TU5P، زمانبندی متغیر سوپاپ گرفته و در تارا و رانا پلاس به کار رفته است.
XU7 هم از خانواده XU پژو است که اوایل دهه ۱۹۸۰ معرفی شد. ایرانخودرو نسخه ۱٫۸ لیتری و هشتسوپاپ آن را بیش از دو دهه در ۴۰۵ و پارس و سمند به کار برده و با داخلیسازی گسترده ساخته است. XU7P حساب جدایی دارد: در آن بیش از ۳۰ قطعه عوض شده و به گفته ایرانخودرو بالای ۹۰ درصد قطعاتش ساخت داخل است. طرح اصلی فرانسوی است، اما نسخه پلاس را خود ایرانخودرو ساخته و پرداخته است.
نقطه ضعف هر موتور کجاست؟
معروفترین ایراد XU7 سوختن واشر سرسیلندر است، آن هم اغلب بعد از داغ کردن. کارشناسها علتش را به چیدمان سرسیلندر نسبت میدهند: سوپاپهای دود سیلندرهای ۲ و ۳ کنار هم نشستهاند و آن نقطه از بقیه سرسیلندر داغتر میشود. ایرانخودرو در XU7P واشر سرسیلندر، رادیاتور، واترپمپ و منبع انبساط را عوض کرده، فن را در دمای پایینتری روشن میکند و میگوید مشکل حل شده است. با این حال، رسانههای خودرویی که XU7P را بررسی کردهاند میگویند همان چیدمان سوپاپهای دود سر جایش مانده است؛ بنابراین احتمال سوختن واشر کمتر شده، نه صفر.
پاشنه آشیل EF7 اویلماژول است؛ قطعهای که روغن موتور را با مایع خنککننده خنک میکند و در آن فقط چند واشر و اورینگ، روغن و آب را از هم جدا نگه میدارند. وقتی این آببندی خراب شود، مایع خنککننده در منبع انبساط چرب و شیریرنگ میشود. برخلاف XU7، در EF7 مقصر این علامت معمولاً واشر سرسیلندر نیست و اول باید سراغ اویلماژول رفت. در نسخه توربو، کیفیت روغن و عادت خاموش کردن موتور داغ بلافاصله بعد از رانندگی تند هم به این فهرست اضافه میشود؛ روغن مناسب و مراقبت از توربو را جدا نوشتهایم.
TU5 کمدردسر است، اما سه جایش را باید جدی گرفت. اول تسمه تایم: اگر در TU5 پاره شود یا دندانه رد کند، پیستون به سوپاپها میخورد و کار به تعمیر سرسیلندر میکشد؛ تعویضش را از برنامه سرویس عقب نیندازید. دوم دمای کار: این موتور در ترافیک و گرما به خنککاری حساس است و اگر ضدیخ، ترموستات و فن سالم نباشند، واشر سرسیلندر آن هم میسوزد. سوم نشت روغن از واشر درِ سوپاپ، که گاهی به شمعها و کوئل هم میرسد، و خرابی کوئل دوبل که از ایرادهای رایج این موتور است.
قطعه و تعمیر؛ خرجی که بعد از خرید شروع میشود
در بازار ایران، TU5 و XU7 قدیمی راحتترین موتورها برای نگهداریاند: قطعهشان در هر شهری هست و تقریباً در هر تعمیرگاهی کسی پیدا میشود که با آنها آشناست. EF7 قطعات گرانتری دارد و تعمیرکار کاربلدش کمتر است؛ در عوض موتوری جدیدتر و قویتر تحویل میگیرید. XU7P با اینکه اسمش شبیه XU7 است، قطعات داخلی تازهای دارد و همه قطعات یدکی XU7 رویش نمینشیند؛ روغن 0W-20 آن هم از 10W-40 و 20W-50 گرانتر تمام میشود.
کدام موتور جای تیونینگ دارد؟
در تیونینگ، فاصله EF7-TC با بقیه از جدول هم بیشتر است. در موتور توربو، کامپیوتر موتور فشار بوست را تعیین میکند، یعنی فشاری که توربو در مسیر هوای ورودی میسازد، و ریمپ میتواند همین را کمی بالا ببرد. کارگاههای ایرانی برای ریمپ مرحله یک این موتور معمولاً ۱۰ تا ۲۰ اسببخار و ۲۰ تا ۳۵ نیوتنمتر اضافه تبلیغ میکنند. سقف واقعی را کلاچ، گیربکس، گرمای تابستان و کیفیت بنزین تعیین میکنند؛ جزئیاتش در تیونینگ دنا پلاس توربو آمده است.
روی موتورهای تنفس طبیعی (بدون توربو)، ریمپ فقط از همان هوایی که موتور میکشد بهتر استفاده میکند و معمولاً چند درصد قدرت و پاسخ تیزتر پدال گاز میدهد، نه جهش. در این گروه، TU5 خوشدستترین پایه است: شانزده سوپاپ دارد، اوج قدرتش را در ۵۸۰۰ دور میدهد و در ۲۰۶ روی بدنه سبکی نشسته است؛ برای همین از قدیم پایه محبوب تیونرها بوده. ریمپ ۲۰۶ و فرق تیپهایش را جدا بررسی کردهایم. XU7 و XU7P با هشت سوپاپ کمترین جای کار را دارند و اینکه روی XU7 کدام کارها ارزش خرج دارد را مفصل نوشتهایم. توربو گذاشتن روی هر کدام از این موتورها چند برابر ریمپ خرج دارد، کلاچ و ترمز و خنککاری را درگیر میکند و پلیس راهور ارتقای موتور را تغییر در ارکان خودرو میداند.
EF7 بهتر است یا TU5؟ جواب ما برای شهر، جاده و تیونینگ
موتور را جدا از ماشین نمیخرید. طبق دفترچهها و با باک پر، ۲۰۶ هاچبک TU5 وزنی ۱۰۸۷ کیلویی دارد، پارس XU7P ۱۱۶۵ کیلو، دنا پلاس دندهای با EF7 ۱۳۱۰ کیلو و دنا پلاس توربوی دندهای ۱۳۳۴ کیلو. با این وزنها، هر اسببخار TU5 در ۲۰۶ حدود ۱۰ کیلو را جابهجا میکند، XU7P در پارس و EF7 در دنا پلاس هر کدام نزدیک ۱۲ کیلو و EF7-TC کمتر از ۹ کیلو. برای همین ۲۰۶ تیپ ۵، با موتوری ضعیفتر از EF7، روی کاغذ از دنا پلاس معمولی چابکتر است.
جواب ما این است:
- برای شهر و خرج کم: TU5، به شرط اینکه تسمه تایم و خنککاریاش را جدی بگیرید. اگر ماشین بزرگتر میخواهید یا با آن کار میکنید، EF7 گشتاور بیشتری را در دور پایینتر میدهد و از اول برای گاز طراحی شده است.
- برای جاده و سبقت: EF7-TC، با ۲۱۵ نیوتنمتر گشتاور از ۲۲۰۰ دور. بین موتورهای بیتوربو، EF7 جلوتر است.
- برای تیونینگ: EF7-TC، چون با نرمافزار بیشترین تغییر را میدهد؛ و بین موتورهای بیتوربو، TU5.
و XU7P؟ اگر بین پارس TU5 و پارس XU7P مردد هستید، TU5 قدرت بیشتری دارد (۱۰۵ در برابر ۹۷ اسببخار)، روغن ارزانتری میخواهد و طرح پایهاش جدیدتر است؛ XU7P فقط چهار نیوتنمتر گشتاور بیشتر دارد و آن را هم در دور بالاتری میدهد. در برابر EF7 هم برگ برنده XU7P بیشتر قیمت پایینتر ماشینی است که این موتور را دارد. XU7P موتوری نیست که ماشین را به خاطرش بخرید؛ اگر بدنه و قیمت پارس یا سورن پلاس را میخواهید، با خنککاری سالم و روغن درست نگهش دارید، ولی برای قدرت یا تیونینگ سراغش نروید.
