ریمپ ۲۰۶؛ هر تیپ چه ایسیویی دارد و چقدر قویتر میشود؟
موتور و ایسیو تیپ ۲، ۳، ۵، ۶ و اسدیها، اینکه ریمپ روی TU3 و TU5 واقعاً چه میکند، ایسیو ۲۰۶ کجاست و پیش از ریمپ از تیونر چه بخواهید.
ریمپ ۲۰۶ معجزه نمیکند، ولی بیاثر هم نیست. کارگاهها برای موتور TU5 (تیپ ۵، تیپ ۶ و بیشتر اسدیها) معمولاً ۵ تا ۱۰ اسببخار قدرت بیشتر تبلیغ میکنند و برای TU3 تیپ ۲ و ۳ کمتر از این؛ واکنش پدال گاز و دمای روشنشدن فن را هم میشود با ریمپ عوض کرد. اما پیش از همه باید بدانید ماشینتان کدام ECU را دارد. ECU یا کامپیوتر موتور، که در بازار «ایسیو» صدایش میکنند، پاشش سوخت، جرقه و دریچه گاز را فرمان میدهد و ریمپ یعنی بازنویسی جدولهای نرمافزار آن. ۲۰۶ در بیش از دو دهه تولید دستکم ده مدل ایسیوی مختلف به خود دیده و تیونری که مدل ایسیوی شما را نشناسد، فایل درستی هم برایش نمینویسد.
تیپ ۲، ۳، ۵، ۶ و اسدی؛ کدام موتور و کدام گیربکس
۲۰۶ در ایران با دو موتور ساخته شد: TU3 هشتسوپاپ و TU5 شانزدهسوپاپ. تیپ ۲ و ۳ موتور TU3 دارند و تیپ ۵ موتور TU5 با گیربکس دستی. تیپ ۴ و ۶ همان TU5 را با گیربکس چهاردنده اتوماتیک AL4 دارند. از هشت نسخه صندوقدار یا «اسدی»، سه نسخه V6، V19 و V20 موتور TU3 دارند و بقیه TU5؛ فقط V9 اتوماتیک است و V2 و V10 از کارخانه دوگانهسوزند. TU3 در ایران فقط با گیربکس دستی عرضه شد. پس برای ریمپ ۲۰۶ اسدی هم اول موتور را بشناسید.
| موتور | کدام نسخهها | قدرت و گشتاور (ایرانخودرو) | گیربکس |
|---|---|---|---|
| TU3، ۱٫۴ لیتری، ۸ سوپاپ | تیپ ۲ و ۳؛ اسدی V6، V19 و V20 | ۷۵ اسببخار، ۱۱۸ نیوتنمتر | دستی ۵ دنده |
| TU5، ۱٫۶ لیتری، ۱۶ سوپاپ | تیپ ۵؛ اسدی V1، V2، V8 و V10 | ۱۰۵ اسببخار، ۱۴۲ نیوتنمتر | دستی ۵ دنده |
| TU5، ۱٫۶ لیتری، ۱۶ سوپاپ | تیپ ۴ و ۶؛ اسدی V9 | همان موتور ردیف بالا | اتوماتیک ۴ دنده AL4 |
عددهای جدول از کاتالوگ و دفترچه فعلی ایرانخودروست. دفترچه قدیمیتر ۲۰۶ برای TU5 عدد ۱۱۰ اسببخار و ۱۴۷ نیوتنمتر را آورده است. قدرت نسخههای دوگانهسوز در حالت گاز هم ۹۵ اسببخار و ۱۲۵ نیوتنمتر اعلام شده. همین اختلاف پنج اسببخاری میان دو دفترچه، تقریباً اندازه کل سود یک ریمپ روی TU5 است؛ برای همین مقایسه قبل و بعد فقط روی داینو معنا دارد.
ایسیو ۲۰۶ تیپ ۲ و تیپ ۵ از کدام مدل است
تاریخچه ایسیوی ۲۰۶ دو دوره دارد. ۲۰۶هایی را که تا حدود ۱۳۹۱ ساخته شدهاند «فرانسوی» مینامند، چون ایسیو، دستهسیم و سنسورهایشان را خود پژو میفرستاد. از حدود ۱۳۹۲ ماشین «ایرانیزه» شد و ایسیوهای مختلفی که در ایران مونتاژ میشوند جای آنها را گرفتند. فهرست زیر را کارگاههای تعمیر و فروش ایسیو دادهاند و مرز سالها تقریبی است:
- TU3 فرانسوی (تیپ ۲ و ۳): ساژم (Sagem) با دریچه گاز سیمی تا حدود ۱۳۸۵، بعد والئو J34 با دریچه گاز برقی تا حدود ۱۳۹۱.
- TU5 فرانسوی (تیپ ۴، ۵ و ۶): بوش ME7.4.4 تا حدود ۱۳۸۵ و بعد ME7.4.5، هر دو با دریچه گاز برقی. اسدیهای دوگانهسوز سالهای آخر این دوره والئو J35 دارند.
- ایرانیزه، هر دو موتور: زیمنس و بعدها MAW (غرب استیل) و EZU.
- ایرانیزه، فقط TU5: جز اینها SSAT، Easy U و بوش ME17 هم دیده میشود.
دریچه گاز برقی یعنی پدال با سیم به دریچه وصل نیست؛ پدال فقط یک سنسور است و ایسیو با یک موتور الکتریکی کوچک دریچه را باز و بسته میکند. نکته دیگر اینکه ME7.4.4 و ME7.4.5 با وجود اسم نزدیکشان به جای هم نصب نمیشوند و هر کدام فایل خودش را میخواهد.
برای ریمپ همین مدل ایسیو حرف اول را میزند، نه تیپ ماشین. نرمافزار هر ایسیو ساختار و ابزار خواندن و نوشتن خودش را دارد؛ ریمپ تیپ ۵ فرانسوی با بوش ME7.4.5 یک کار است و ریمپ تیپ ۵ ایرانیزه با SSAT کاری دیگر، هرچند موتور هر دو TU5 است.
ایسیو ۲۰۶ کجاست
در ۲۰۶های فرانسوی، ایسیو زیر کاپوت روی گلگیر داخلی سمت شاگرد، پشت چراغ جلو نشسته است. نقشه محفظه موتور در دفترچه ایرانخودرو هم برای TU5 دندهای ایسیو را همانجا نشان میدهد. در نسخه اتومات همان دفترچه، ایسیو به سمت راننده رفته، کنار مخزن روغن ترمز و بالای باتری، و جای قبلیاش را کامپیوتر گیربکس گرفته است. فروشندههای ایسیوهای ایرانیزهای مثل MAW و SSAT هم محل نصبشان را کنار باتری میگویند.
پس کاپوت را بالا بزنید و اول پشت چراغ سمت شاگرد را نگاه کنید، بعد اطراف باتری را. روی بدنه ایسیو برچسبی با اسم سازنده و شماره قطعه هست و دستگاه دیاگ هم مدلش را میخواند. به سال ساخت ماشین تنها تکیه نکنید؛ ایسیوی جایگزین برای ۲۰۶ فراوان است و ممکن است ماشین شما در این سالها ایسیوی دیگری گرفته باشد.
ریمپ روی TU3 و TU5 واقعاً چه چیزی را عوض میکند
اینکه ریمپ به کدام جدولها دست میزند را در مطلب ریمپ دقیقاً چه چیزی را در ECU عوض میکند نوشتهایم؛ روی موتور تنفس طبیعی (بدون توربو) نتیجهاش معمولاً چند درصد قدرت است، نه بیشتر.
برای TU5، کارگاههای ریمپ عددهایی بین ۵ تا ۱۰ اسببخار و حدود ۱۲ تا ۱۵ نیوتنمتر گشتاور بیشتر تبلیغ میکنند. روی TU3 با ۷۵ اسببخار، همان چند درصد یعنی حدود ۴ تا ۷ اسببخار. این عددها ادعای کارگاهها و برآوردی برای موتور سالم است، نه تضمین. اگر دنبال افزایش قدرت ۲۰۶ تیپ ۲ هستید و امیدتان این است که با ریمپ به تیپ ۵ برسید، این فاصله ۳۰ اسببخاری با نرمافزار پر نمیشود.
روی ماشینهایی که دریچه گاز برقی دارند، مثل TU5 با بوش ME7 یا TU3 با والئو J34، پدال گاز فقط یک درخواست است. در بوش ME7 سنسور پدال خواسته راننده را به شکل درخواست گشتاور به ایسیو میدهد، همانطور که کولر یا فن درخواست خودشان را میفرستند. کارگاهها با عنوان «رفع تأخیر پدال» نقشه پدال را تندتر میکنند؛ یعنی جدولی که میگوید هر مقدار فشار پدال چه گشتاوری بخواهد. ماشین با فشار کمتری روی پدال گشتاور بیشتری میخواهد و سرحالتر به نظر میرسد، ولی قدرت حداکثر یک اسببخار هم بالا نمیرود. روی TU3های قدیمی با ایسیوی ساژم و دریچه گاز سیمی، چنین نقشهای اصلاً وجود ندارد.
فن رادیاتور را هم ایسیو روشن و خاموش میکند و یکی از کارهای رایج در ریمپ ۲۰۶ پایین آوردن چند درجهای دمای روشنشدن آن است؛ کارگاهها دلیلش را فشار کمتر به واشر سرسیلندر در گرمای تابستان میگویند. ولی پایین آوردن زیاد، فن را تقریباً یکسره روشن نگه میدارد و عمرش را کم میکند. هیچ نرمافزاری هم رادیاتور گرفته، ترموستات خراب یا درِ معیوب رادیاتور را درست نمیکند؛ اگر ماشین جوش میآورد، اول سراغ سیستم خنککاری بروید.
کات دور، یعنی دوری که ایسیو بالاتر از آن سوخت یا جرقه را قطع میکند، هم در نرمافزار است. بالا بردنش روی موتور استوک قدرتی اضافه نمیکند. ایرانخودرو حداکثر قدرت TU5 را در ۵۸۰۰ دور اعلام کرده و موتوری که هوای بیشتری نمیکشد، بالاتر از آن چیزی برای عرضه ندارد. این کار وقتی معنا پیدا میکند که میلسوپاپ یا مسیر مکش و اگزوز عوض شده باشد؛ اگر به اینها فکر میکنید، فرق هدرز و اگزوز کامل را هم بخوانید.
میماند بنزین. دفترچه فعلی ۲۰۶ برای هر دو موتور بنزین بدون سرب ۹۵ اکتان خواسته، در حالی که بنزین معمولی جایگاهها در مشخصاتش حداقل ۸۷ اکتان تعریف شده است. TU5 با نسبت تراکم ۱۰٫۵ به ۱ در برابر بنزین بد حاشیه کمتری از TU3 با ۹٫۶ به ۱ دارد. فایلی که جرقه را برای بنزین ۹۵ جلو کشیده، ممکن است با بنزین معمولی ناک بزند؛ یعنی بخشی از مخلوط پیش از رسیدن شعله خودبهخود منفجر شود. سنسور ناک در این حالت جرقه را عقب میکشد و قدرتی که پولش را دادهاید همانجا از دست میرود. فایل را برای بنزینی بخواهید که واقعاً میزنید؛ ماجرای اکتان بنزین ایران را در ناک موتور و بنزین ایران مفصل گفتهایم.
ریمپ ۲۰۶ اتومات؛ پای گیربکس هم وسط است
۲۰۶ اتومات، یعنی تیپ ۴، تیپ ۶ و اسدی V9، گیربکس چهاردنده AL4 دارد با کامپیوتری جداگانه به اسم TCU. ایسیوی موتور و TCU روی شبکه CAN خودرو مدام با هم حرف میزنند و در بوش ME7 خواسته گیربکس هم، مثل فشار پدال، یک درخواست گشتاور حساب میشود. سه نکته از همینجا درمیآید.
اول، ریمپ ایسیوی موتور رفتار گیربکس را عوض نمیکند. زمان تعویض دنده و فرمان سولنوئیدهای گیربکس در TCU است و بعضی کارگاهها کار نرمافزاری گیربکس را جداگانه با اسمهایی مثل «بهبود تعویض دنده» میفروشند. اگر به TCU هم دست میزنند، از فایل اصلی آن هم نسخه بگیرید.
دوم، بپرسید تیونر فایلش را روی ۲۰۶ اتومات هم امتحان کرده یا فقط روی تیپ ۵ دستی؛ ایسیوی ماشین اتومات باید با یک کامپیوتر دیگر هم کنار بیاید.
سوم، AL4 به گرما و وضعیت روغن حساس است. روغنش با یک مبدل کوچک و به کمک آب موتور خنک میشود و ترافیک ایست و حرکت تهران در تابستان برایش سخت است. گشتاور بیشتر یعنی فشار و گرمای بیشتر روی همین گیربکس، پس روی ۲۰۶ اتومات فایل ملایم عاقلانهتر است.
اگر گیربکس همین حالا موقع تعویض دنده تقه میزند، یا چراغهای S و دانه برف روی آمپر چشمک میزنند (نشانه اینکه کامپیوتر گیربکس ایرادی ثبت کرده است)، اول گیربکس را درست کنید. ریمپ موتور هیچکدام از این مشکلها را حل نمیکند.
قبل از اینکه ۲۰۶ را دست تیونر بدهید
- مدل دقیق ایسیو را از روی برچسب یا با دیاگ پیدا کنید و بپرسید تیونر چند بار روی همین مدل کار کرده است.
- پیش از هر تغییری از فایل اصلی ایسیو، و در ۲۰۶ اتومات از فایل TCU، نسخه بگیرید و خودتان نگه دارید. روز فروش ماشین یا اگر نتیجه راضیتان نکرد، همین فایل ماشین را به حالت کارخانه برمیگرداند.
- فایل را برای بنزینی بخواهید که واقعاً در باک میریزید، نه فایل آمادهای که برای سوخت بهتر نوشته شده است.
- فهرست تغییرها را بخواهید. کنترل ناک، حفاظتهای دمایی و ثبت خطاها باید سر جایشان بمانند و هیچ سنسوری از مدار خارج نشود.
- اگر عدد قدرت وعده میدهند، قبل و بعد را در یک روز و روی یک داینو ببینید. عددی که روی داینو اندازه گرفته نشده، فقط حرف است.
اگر ۲۰۶ شما سالم است و کمی جان بیشتر و پدالی سرحالتر میخواهید، ریمپ ملایم با فایلی که برای بنزین خودتان نوشته شده ارزانترین قدم است. اگر انتظار دارید تیپ ۲ را به تیپ ۵ برساند یا ۲۰۶ اتومات را اسپرت کند، پولتان را نگه دارید. نگرانیهای رایج درباره عمر موتور و گارانتی را هم در مطلب آیا ریمپ به موتور آسیب میزند جواب دادهایم.
