روغن موتور ۴۰۵ و پارس؛ XU7، TU5 و XU7P چند لیتر و چه گریدی؟

جواب کوتاه برای رایج‌ترین نسخه‌ها: ۴۰۵ GLX (موتور XU7) طبق دفترچه ایران‌خودرو با تعویض فیلتر، ۴٫۷۵ لیتر روغن می‌گیرد و پارس XU7 طبق ویرایش ۱۴۰۳ دفترچه‌اش ۴٫۸۵ لیتر. روغن هر دو را هر ۱۰ هزار کیلومتر یا یک سال، هر کدام زودتر، عوض کنید؛ گرید XU7 در بیشتر دفترچه‌ها 20W-50 با API SJ است. دو موتور دیگر فرق دارند: TU5 یا همان تیوفایو (۴۰۵ SLX و پارس) 10W-40 با API SL می‌خواهد و XU7P (پارس‌های تازه) فقط 0W-20 با API SN. عددها بین ویرایش‌ها فرق دارد.

روغن ۴۰۵ و پارس به تفکیک موتور و دفترچه

موتور	خودرو و دفترچه	روغن با فیلتر	گرید و کلاس	فاصله تعویض (در شرایط سخت نصف)
XU7	۴۰۵ GLX و دوگانه‌سوز؛ دفترچه ۴۰۵، فروردین ۱۴۰۰	۴٫۷۵ لیتر (بدون فیلتر ۴٫۴)	جدول سرویس‌ها: 20W-50 با API SJ یا SL؛ جدول مشخصات: 10W-40 با API SL و ACEA A3-98	۱۰ هزار کیلومتر یا یک سال
TU5	۴۰۵ SLX؛ دفترچه ۴۰۵، فروردین ۱۴۰۰	۴٫۷۵ لیتر (همان ردیف XU7)	10W-40 با API SL	۱۰ هزار کیلومتر یا یک سال
XU7	پارس؛ دفترچه پارس، فروردین ۱۴۰۳	۴٫۸۵ لیتر	20W-50 با API SJ	۱۰ هزار کیلومتر یا یک سال
TU5 (در بخش سرویس‌ها TU5P)	پارس؛ دفترچه پارس، فروردین ۱۴۰۳	۴ لیتر	10W-40 با API SL	۱۰ هزار کیلومتر یا یک سال
XU7P	پارس؛ دفترچه پارس، فروردین ۱۴۰۳	۴٫۸۵ لیتر	0W-20 با API SN	اولین بار ۱۰ هزار، بعد هر ۱۵ هزار کیلومتر

دفترچه ۴۰۵ در دو جا برای XU7 دو جواب داده است: جدول مشخصات 10W-40 و جدول سرویس‌ها 20W-50. هر دو چاپ ایران‌خودرو است و هر کدام را بریزید، خلاف دفترچه نیست؛ ما 20W-50 را برمی‌داریم، چون دفترچه‌های پارس و سمند هم همان را نوشته‌اند. کلاس API (SJ یا SL، یا جدیدتر) را هم فراموش نکنید.

ظرفیت ۴۰۵ برای هر دو موتور همان ۴٫۷۵ لیتر (بدون فیلتر ۴٫۴) است، ولی دفترچه پارس ۴ لیتر برای TU5 نوشته و دفترچه ۲۰۶ برای همین موتور ۳٫۴ لیتر. در SLX روغن را کم‌کم بریزید و با گیج کامل کنید.

ظرفیت پارس هم از ویرایشی به ویرایش دیگر عوض شده است: ویرایش ۱۴۰۰ (مه ۲۰۲۱) ۴٫۷۵ لیتر نوشته، ویرایش اسفند ۱۴۰۰ برای همه موتورها، از جمله دوگانه‌سوزها، ۴٫۷ لیتر و ویرایش ۱۴۰۳ برای XU7 و XU7P ۴٫۸۵ و برای TU5 ۴ لیتر. ماه و سال چاپ دفترچه خودتان را پشت جلدش، به میلادی، می‌بینید. بعضی فروشگاه‌ها عدد دیگری می‌نویسند؛ پس عدد دفترچه شروع کار است و گیج حرف آخر. حجم و قدرت این موتورها کنار هم در مقایسه EF7، TU5 و XU7P آمده.

SLX و ELX اسم تیپ‌اند، نه موتور: SLX اول XU7 داشت و بعد TU5. ELX قدیمی اول XU7 شانزده‌سوپاپ داشت و بعد XUM. ELX سفارشی از ۱۴۰۱ یا TU5 است یا XU7P. برای ELX قدیمی دفترچه‌های جدید عددی ندارند؛ نوع موتور را از نمایندگی بپرسید.

تعویض روغن ۴۰۵ و پارس هر چند کیلومتر؟

فاصله XU7 و TU5 در دفترچه‌ها هر ۱۰ هزار کیلومتر یا یک سال است. XU7P استثناست: اولین تعویض در ۱۰ هزار کیلومتر و بعد هر ۱۵ هزار کیلومتر؛ طبق پانوشت جدولش، فاصله‌ها همان است که گفتیم یا یک سال، هر کدام زودتر. فیلتر هر بار همراه روغن عوض می‌شود.

یک قاعده را کمتر کسی می‌خواند: در شرایط سخت فاصله نصف می‌شود. شرایط سخت در دفترچه‌ها این‌هاست: ترافیک سنگین شهری، توقف‌های کوتاه و مکرر، دنده سنگین با دور بالا، پیمایش کم، گرد و غبار، دمای بیش از ۴۵ درجه (در دفترچه ۴۰۵ «اختلاف دمایی»)، سوخت نامناسب و شتاب‌گیری ناگهانی. ماشینی که هر روز در ترافیک تهران است یا تابستانش در جنوب می‌گذرد، توی همین فهرست است؛ ۵ هزار کیلومتر یا ۶ ماه (برای XU7P حدود ۷٫۵ هزار) پیشنهاد مکانیک نیست، حساب خود کارخانه است.

دوگانه‌سوز هم گرید یا فاصله جداگانه‌ای ندارد. جدول گاز در دفترچه ۴۰۵ و ویرایش اسفند ۱۴۰۰ پارس کارهایی را علاوه بر سرویس‌های دوره‌ای می‌خواهد، مثل تعویض فیلتر گاز و فیلرگیری سوپاپ‌ها هر ۴۰ هزار کیلومتر. اگر دوگانه‌سوزی مثل تاکسی در ترافیک کار می‌کند، فاصله را نصف کنید.

گیج روغن؛ کم بودنش بد است، زیاد بودنش هم

روی زمین صاف گیج بگیرید. در دفترچه‌ها دو روش آمده و حتی یک دفترچه هم یکدست نیست: دفترچه پارس در بخش مایعات، موتور را دست‌کم ۳۰ دقیقه خاموش و سرد می‌خواهد و در بخش سرویس‌ها، موتور گرم با ۵ دقیقه صبر. دفترچه ۴۰۵ هم یک جا موتور سرد را نوشته و جای دیگر گرم. هر کدام را انتخاب کنید، همان را همیشه تکرار کنید. گیج را بکشید، پاک کنید، تا ته فرو کنید و دوباره بکشید؛ سطح باید بین دو علامت باشد.

اگر سطح بالاتر از حداکثر یا پایین‌تر از حداقل بود، دفترچه پارس می‌گوید موتور را روشن نکنید: زیاد بود، به نمایندگی بسپارید (خطر آسیب موتور)؛ کم بود، پر کنید.

روغن زیاد هم بی‌خطر نیست: میل‌لنگ روغن را کف می‌کند، روغن کف‌کرده خوب روانکاری نمی‌کند، فشار کارتل بالا می‌رود و روغن از ضعیف‌ترین آب‌بند بیرون می‌زند. نشانگر داشبورد هم فقط کم بودن را خبر می‌دهد و طبق دفترچه، گذشتن از حداکثر را نشان نمی‌دهد. کم‌کم بریزید و بعد از چند دقیقه دوباره بخوانید.

دفترچه‌های ۴۰۵ و پارس برای XU7 مصرف تا ۰٫۳ لیتر در هر هزار کیلومتر را مجاز می‌دانند، یعنی تا حدود ۰٫۹ لیتر در ۳ هزار کیلومتر. بخش نگهداری همان دفترچه ۴۰۵ میانگین مصرف را حدود نیم لیتر و راهنمای آموزشی ایساکو برای XU7 تا ۰٫۵ لیتر نوشته. موتوری که از نیم لیتر در هزار کیلومتر هم بیشتر روغن می‌خورد، اول تعمیر لازم دارد. گیج ارزان‌ترین دستگاه عیب‌یابی ماشین است و باتری هم نمی‌خواهد؛ مرتب سراغش بروید.

فیلتر روغن، ساکشن و پیچ کارتل در خانه

فیلتر XU7 قوطی استوانه‌ای پیچی است (عکسش در راهنمای آموزشی ایساکو هست) و روی بلوک موتور پیچ می‌شود. فیلتر TU5 المنت کاغذی است که داخل کاسه‌ای با درپوش و اورینگ می‌نشیند و از زیر ماشین، کنار کاتالیست، باز می‌شود. سایت باما به نقل از ایساکو اورینگ بد نشسته را از علت‌های رایج نشتی روغن TU5 می‌داند و چون فیلتر کنار کاتالیست است، آتش‌سوزی را هم خطر می‌شمارد. درپوش را با ۲۵ نیوتن‌متر ببندید؛ شل باشد، نشتی می‌دهد؛ بیش از حد سفت شود، می‌ترکد.

تخلیه با پیچ کارتل یا ساکشن، هر دو درست است. پیچ کارتل روغن را از پایین‌ترین نقطه بیرون می‌دهد و می‌بینید چه چیزی همراهش می‌آید؛ در عوض ماشین باید روی خرک ایمن باشد (جک تنها کافی نیست) و اگر پیچ را زیادی سفت کنید، رزوه کارتل خراب می‌شود.

ساکشن (پمپی که لوله باریکش را از جای گیج پایین می‌فرستید) ماشین را بالا نمی‌برد و دستتان را روغنی نمی‌کند؛ ولی با روغن سرد کند است (موتور را گرم کنید، نه داغ) و اگر پمپ ضعیف باشد یا لوله به ته کارتل نرسد، کمی روغن کهنه می‌ماند. در SLX و پارس TU5 که فیلتر زیر ماشین است، ساکشن فقط نصف زحمت را کم می‌کند.

اگر پارس هنوز گارانتی دارد، طبق دفترچه سرویس‌های دوره‌ای باید در نمایندگی مجاز انجام شود و انجام ندادنشان گارانتی را باطل می‌کند؛ تعویض خانگی برای ماشین خارج از گارانتی است.

ماشین تیون‌شده و قوطی تقلبی

ریمپ و هدرز گرید روغن را عوض نمی‌کنند؛ آنچه باید عوض شود فاصله است. ماشین ریمپ‌شده را معمولاً تندتر و با دور بالاتر می‌رانند و دفترچه همین‌ها را شرایط سخت حساب کرده، پس فاصله را نصف کنید. پیش از هر تیونینگی، خنک‌کاری XU7 را سالم کنید. ماجرایش در تیونینگ XU7 آمده، ریمپ این دو ماشین در ریمپ ۴۰۵ و پارس و باورهای غلط درباره روغن ماشین تیون‌شده در روغن و ماشین تیون‌شده.

دفترچه ۴۰۵ می‌گوید از برندهای تأییدشده و بسته‌بندی‌هایی که ایساکو عرضه می‌کند استفاده کنید. قوطی را با فاکتور از فروشگاه شناخته‌شده بخرید و فویل زیر درب و تاریخ تولید را ببینید؛ روغنی که بیش از سه سال از تولیدش گذشته باشد، طبق دفترچه‌ها مجاز نیست.

خلاصه‌اش سه کار است: گرید را طبق دفترچه همان موتور انتخاب کنید، در ترافیک شهر فاصله را نصف کنید و گیج را جدی بگیرید. قوطی گران‌تر هم دیر عوض کردن را جبران نمی‌کند.