ریمپ ۴۰۵ و پارس؛ ایسیو XU7، XU7P و TU5 چه فرقی دارند؟
موتور و ایسیوی ۴۰۵ GLX و SLX و پارس (XU7، XU7P، TU5، ELX)، ایسیو کجاست، ریمپ روی هر کدام واقعاً چه می‌کند و پیش از ریمپ از تیونر چه بپرسید.
- موضوع
- ریمپ و ECU
- انتشار
- زمان مطالعه
- ۹ دقیقه
عکس: قندون · CC BY-SA 4.0 ·ویکی‌مدیا کامنز
در این مطلب
اینکه ماشین شما GLX است یا SLX، پارس سال است یا ELX، فقط نصف جواب است؛ ریمپ برای موتور و ایسیوی آن نوشته می‌شود. ۴۰۵ و پارس سه موتور اصلی دارند: XU7 (۱٫۸ لیتر، هشت‌سوپاپ)، TU5 که در بازار «تیوفایو» صدایش می‌کنند (۱٫۶ لیتر، شانزده‌سوپاپ) و XU7P، نسخه اصلاح‌شده XU7 که از حدود ۱۴۰۱ در پارس آمد. هر سه تنفس طبیعی‌اند، یعنی توربو ندارند، پس ریمپ روی آن‌ها چند درصد قدرت و کشش، واکنش کمی تندتر به گاز و دمای فن مناسب‌تر می‌دهد و بیشتر نه. ECU، همان ایسیو یا کامپیوتر موتور، هم در این دو دهه از ساژم و والئو و زیمنس تا بوش و کسنس دست‌به‌دست شده و تیونری که مدلش را نشناسد، نمی‌تواند حتی بگوید ماشین شما قابل ریمپ هست یا نه.
GLX، SLX، ELX و XU7P؛ هر کدام کدام موتور را دارد؟
عددهای قدرت و گشتاور، جز ردیف آخر، از دفترچه ایران‌خودرو برای ۴۰۵ (ویرایش ۱۴۰۰) و پارس (ویرایش ۱۴۰۳) آمده است؛ ردیف آخر و سال‌ها را از رسانه‌ها و کارگاه‌ها برداشته‌ایم و تقریبی‌اند.
| نسخه | موتور | قدرت و گشتاور | سال‌ها |
|---|---|---|---|
| ۴۰۵ GLX | XU7، ۱٫۸ لیتر | ۱۰۰ اسب‌بخار در ۶۰۰۰ دور، ۱۵۳ نیوتن‌متر در ۳۰۰۰ دور | ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۹ |
| ۴۰۵ GLX دوگانه‌سوز | همان XU7 | روی گاز ۸۳ اسب‌بخار | تا ۱۴۰۱ (نسخه تاکسی) |
| ۴۰۵ SLX | TU5 (تیوفایو)، ۱٫۶ لیتر | ۱۰۸ در ۵۶۰۰ دور، ۱۴۲ در ۴۰۰۰ دور | ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۰ |
| پارس سال (معمولی) | XU7 | ۹۴ اسب‌بخار و ۱۴۴ نیوتن‌متر (دفترچه ۴۰۵: ۱۰۰ و ۱۵۳) | ۱۳۷۸ تا ۱۴۰۱ |
| پارس LX و ELX سفارشی | TU5 | ۱۰۵ در ۵۶۰۰ دور، ۱۴۲ در ۴۰۰۰ دور | از حدود ۱۳۸۹ |
| پارس سال و ELX سفارشی | XU7P | ۹۷ در ۵۵۰۰ دور، ۱۴۶ در ۴۵۰۰ دور | از حدود ۱۴۰۱ |
| پارس ELX قدیمی | XU7JP4 شانزده‌سوپاپ، معروف به زانتیا | حدود ۱۱۰ اسب‌بخار، ۱۵۵ نیوتن‌متر | ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۲ |
ELX اسم تیپ است، نه موتور. ELX قدیمی همان موتور شانزده‌سوپاپ زانتیا را داشت و ایسیویش بوش MP7.3 است؛ بعدش ELX با موتور هشت‌سوپاپ XUM (۱٫۹ لیتر) ساخته شد و ELX سفارشی از ۱۴۰۱ با XU7P یا TU5. SLX هم اول با XU7 می‌آمد و منابع زمان رسیدن TU5 به ۴۰۵ و پارس را بین ۱۳۸۸ و ۱۳۹۰ می‌نویسند. ۴۰۵ کاربراتوری که تا حدود ۱۳۸۱ ساخته می‌شد اصلاً ایسیو ندارد و ریمپ برایش بی‌معناست. دفترچه‌ها هم با هم یکی نیستند: TU5 در یکی ۱۰۸ اسب‌بخار است و در دیگری ۱۰۵. مقایسه کامل این موتورها در مقایسه EF7، TU5 و XU7P آمده است.
ایسیو ۴۰۵ و پارس؛ کدام مدل است و کجا نشسته؟
در دفترچه‌های ۴۰۵ و پارس سازنده یا مدل ایسیو نیامده. فهرست زیر را کارگاه‌های تعمیر ایسیو و فروشندگان قطعه داده‌اند؛ منابع در سال‌ها چند سال با هم اختلاف دارند و مرزها تقریبی است.
- XU7 (۴۰۵ GLX، پارس): ساژم SL96 در اوایل دهه هشتاد، بعد ساژم S2000 و والئوی هم‌خانواده‌اش. از حدود ۱۳۸۶ زیمنس، بوش M7.4.4 و والئو PL4 آمدند و کم‌کم SSAT. بعد از ۱۳۹۲، که برق ماشین شبکه‌ای شد (ایسیو با ABS و پشت‌آمپر روی شبکه CAN حرف می‌زند)، زیمنس شبکه‌ای و SSAT. فروشندگان ایسیو می‌گویند SSAT را شرکت چینی کسنس ساخته و ایسیوهای تازه‌تر همین شرکت با اسم «کسنس» می‌آیند.
- TU5 (۴۰۵ SLX یا همان اس‌ال‌ایکس، پارس تیوفایو): بوش ME7.4.4، همان ایسیوی ۲۰۶، تا حدود ۱۳۹۲؛ بعد زیمنس شبکه‌ای و از حدود ۱۳۹۵ بوش ME17.9.71. در ماشین‌های جدیدتر SSAT، غرب استیل (MAW) و کسنس هم دیده می‌شود.
- XU7P (پارس از حدود ۱۴۰۱): ایسیو یکی نیست. ایران‌خودرو در شروع کار گفته بود، و رسانه‌ها نقل کرده‌اند، سخت‌افزار ایسیو با XU7 قدیمی مشترک است و فقط نرم‌افزارش عوض شده. به گفته یک مرکز تعمیر ایسیو، نسخه دریچه سیمی زیمنس دارد و نسخه‌های دریچه برقی چند ایسیوی دیگر، از جمله AECS و کسنس.
«زیمنس» یک سازنده است، نه یک مدل. ایسیو ۴۰۵ زیمنس یا ایسیوی غیرشبکه‌ای قدیمی‌تر است که تا حدود ۱۳۹۱ روی XU7 می‌نشست، یا ایسیوی شبکه‌ای که از حدود ۱۳۹۲ آمد و شرکت کروز با نام زیمنس عرضه می‌کند؛ نمونه جدید روی ماشین قدیمی‌تر نمی‌نشیند. «ایسیو ۴۰۵ مدل ۸۹» هم یک جواب ندارد: XU7 آن سال می‌توانست زیمنس، بوش M7.4.4، والئو یا حتی SSAT داشته باشد و ۴۰۵ SLX با TU5 معمولاً بوش ME7.4.4.
سال ساخت فقط حدس اول است: ایسیوی این ماشین‌ها زیاد عوض شده و اسم‌ها هم دقیق به کار نمی‌روند. فروشگاه‌ها «XUP» را برای ایسیوی SSAT با کد SB16 می‌نویسند که طبق توضیح یکی از همین فروشگاه‌ها مخصوص مدل‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۸ و یورو ۴ است، نه موتور XU7P؛ و ایسیوهای هم‌اسم همیشه جای هم نمی‌نشینند، چنان‌که غرب استیل پارس از نظر سخت‌افزار و نرم‌افزار با غرب استیل ۲۰۶ فرق دارد.
ایسیو زیر کاپوت است، در بیشتر نمونه‌ها کنار باتری و در بعضی دسته‌سیم‌های قدیمی‌تر ۴۰۵ نزدیک موتور برف‌پاک‌کن. دفترچه پارس هم فقط می‌نویسد ECU در محفظه موتور است. روی بدنه فلزی‌اش برچسبی هست با سازنده، مدل یا شماره قطعه و گاهی کد نرم‌افزار؛ از آن عکس بگیرید. تیونر با دیاگ هم شناسه کالیبراسیون، یعنی نسخه نرم‌افزار ایسیو، را می‌خواند و باید با فایلی که می‌خواهد بنویسد بخورد.
ریمپ روی این سه موتور چه چیزی را عوض می‌کند؟
روی موتور تنفس طبیعی ریمپ فقط از همان هوایی که موتور می‌کشد بهتر استفاده می‌کند: جرقه، پاشش، دور آرام، دمای فن و چند سقف نرم‌افزاری. کارگاه‌ها برای ۴۰۵ و پارس ۱۰ تا ۱۵ درصد تبلیغ می‌کنند و بعضی بیشتر؛ برای موتور سالم ۵ تا ۱۰ درصد انتظار واقع‌بینانه‌تری است. یک کارگاه ریمپ در تهران در صفحه داینوی خودش برای ۴۰۵ XU7 استوک ۸۱ اسب‌بخار سر چرخ پیش از ریمپ و ۸۶ بعد از آن را نوشته؛ حدود ۶ درصد. جدول‌هایی که ریمپ به آن‌ها دست می‌زند را در ریمپ دقیقاً چه چیزی را در ECU عوض می‌کند نوشته‌ایم.
برای XU7 شاید مفیدترین کار ریمپ دمای فن باشد. این موتور به سوختن واشر سرسیلندر بعد از داغ کردن معروف است و کارگاه‌ها دمای روشن شدن فن را چند درجه پایین می‌آورند. اما در ساژم S2000 «یونیت‌فن‌دار» فن‌ها را خود یونیت فن راه می‌اندازد و ایسیو مستقیم فرمان نمی‌دهد، پس بپرسید این تغییر روی ماشین شما واقعاً اثر می‌کند. هیچ نرم‌افزاری هم رادیاتور گرفته یا ترموستات خراب را درست نمی‌کند؛ ریشه ماجرا را در تیونینگ ۴۰۵، پارس و سمند XU7 نوشته‌ایم.
ایسیوها برای ریمپ یکی نیستند. کارگاه‌ها SL96 را نامناسب می‌دانند: از راه سوکت دیاگ (OBD) برنامه‌ریزی نمی‌شود و معمولاً به صاحبش تعویض ایسیو و سیم‌کشی با S2000 را پیشنهاد می‌کنند. SSAT بدون فلش، یعنی ایسیویی که برنامه‌اش در حافظه خود میکروکنترلر است و بعضی نمونه‌هایش قفل‌اند، از نوع فلش‌دار سخت‌تر ریمپ می‌شود. کارگاه‌ها می‌گویند هزینه ریمپ را هم همین مدل ایسیو تعیین می‌کند.
اگر ایسیوی ماشین شما SSAT بدون فلش است، بپرسید تیونر همین مدل را چند بار ریمپ کرده است. کارگاه‌های تعمیر ایسیو می‌گویند نوشتن اشتباه روی آن ممکن است ایسیو را برای همیشه از برنامه‌ریزی بیندازد، مگر باز شود و آی‌سی فلش به آن اضافه شود.
دوگانه‌سوز و دریچه گاز برقی؛ دو جایی که ماجرا فرق می‌کند
دفترچه ۴۰۵ فقط XU7 را دوگانه‌سوز معرفی کرده و توانش را روی گاز ۸۳ اسب‌بخار نوشته، یعنی حدود ۱۷ اسب‌بخار کمتر از بنزین، و ریمپ معمولاً این فاصله را کامل پر نمی‌کند. در بعضی دوگانه‌سوزها یک ایسیوی بای‌فیول (زیمنس یا SSAT) هر دو سوخت را اداره می‌کند و در بعضی یک ECU گاز جدا هست که دفترچه ۴۰۵ زمان و مدت پاشش و زمان جرقه را به آن سپرده. پس بپرسید نقشه گاز هم تنظیم می‌شود یا فقط بنزین، و بگویید بیشتر با کدام سوخت می‌رانید.
دریچه گاز سیمی یعنی پدال با کابل به دریچه وصل است و ایسیو نمی‌تواند باز شدن آن را عوض کند. در دریچه برقی پدال فقط یک سنسور است و ایسیو دریچه را با یک موتور کوچک باز می‌کند. XU7 با ایسیوهای قدیمی سیمی است؛ در بوش M7.4.4 دریچه سیمی است و در ME7.4.4 (E یعنی دریچه برقی) برقی. TU5 و XU7P را اما هر دو جور می‌بینید: رسانه‌ها نسخه اول XU7P را سیمی نوشته‌اند، و فروشنده‌های ایسیو برای هر دو موتور هم ایسیوی دریچه برقی می‌فروشند و هم زیمنس شبکه‌ای مخصوص دریچه سیمی. پس از روی اسم موتور حدس نزنید و ماشین خودتان را نگاه کنید: کابل پدال روی دریچه هست یا یک سوکت چندسیمه و موتور کوچک. کروز کنترل هم، که دریچه برقی می‌خواهد، در پارس بیشتر روی نسخه‌های TU5 مثل ELX سفارشی بود.
این فرق در ریمپ اثر دارد. روی دریچه برقی تیونر نقشه پدال را تندتر می‌کند و ماشین بی‌آنکه قدرتش زیاد شود سرحال‌تر جواب می‌دهد؛ ریمپ TU5 همان است که در ریمپ ۲۰۶ نوشته‌ایم. روی دریچه سیمی چنین نقشه‌ای وجود ندارد و تنها جرقه و پاشش و دور آرام می‌ماند.
پیش از ریمپ؛ ماشین، بنزین و سؤال‌هایی که باید بپرسید
ریمپ موتور خسته را جوان نمی‌کند. XU7 با کمپرس ضعیف، شمع و کویل کهنه یا خنک‌کاری ناقص اول باید درست شود. فایل را هم برای بنزینی بخواهید که واقعاً می‌زنید: دفترچه‌های ۴۰۵ و پارس برای هر سه موتور بنزین ۹۵ اکتان خواسته‌اند (رسانه‌ها برای XU7P «۸۷ یا ۹۵» هم نقل کرده‌اند) و فایلی که جرقه‌اش برای ۹۵ جلو کشیده شده با بنزین معمولی ناک می‌زند.
از تیونر بپرسید:
- این برچسب ایسیوی ماشین من است؛ چند بار روی همین مدل کار کرده‌اید؟
- ایسیو را چطور می‌خوانید و می‌نویسید: با سوکت دیاگ، روی میز یا با باز کردن ایسیو؟ فایل اصلی را به من می‌دهید؟
- کدام جدول‌ها عوض می‌شود؟ دمای فن، سنسور اکسیژن دوم و خطای کاتالیزور هم هست؟
- در دوگانه‌سوز، نقشه گاز هم تنظیم می‌شود؟
- قبل و بعد را روی یک داینو و در یک روز نشان می‌دهید؟
فهرست خدمات بعضی کارگاه‌ها «حذف سنسور اکسیژن دوم» و «حذف خطای کاتالیزور» را هم دارد. این کار چراغ چک را خاموش می‌کند، ولی کاتالیزور خراب را درست نمی‌کند، و معاینه فنی آلایندگی را در دور آرام می‌سنجد و کاتالیزور را هم بررسی می‌کند؛ پس بپرسید ماشین بعد از ریمپ معاینه فنی را قبول می‌شود یا نه.
نظر ما این است: برای ۴۰۵ یا پارس سالم با ایسیوی قابل ریمپ، ریمپ ملایم با دمای فن درست ارزان‌ترین قدم است و اگر چند اسب‌بخار و کمی سرحالی بخواهید جواب می‌دهد، جهش نه. اگر ایسیوی ماشین SL96 یا SSAT قفل‌دار است، گاهی جواب صادقانه تیونر باید «نمی‌ارزد» باشد. اگر فقط یک کار بکنید، پیش از قرار با تیونر برچسب ایسیو را عکس بگیرید و بپرسید همین مدل را چند بار ریمپ کرده؛ جواب این یک سؤال از هر عدد داینوی تبلیغاتی بیشتر می‌گوید.
