روغن موتور پراید؛ چند لیتر، چه گریدی و هر چند کیلومتر؟

پراید با تعویض فیلتر ۳٫۴ لیتر روغن می‌گیرد و بدون تعویض فیلتر ۳ لیتر. این عدد در همه دفترچه‌های سایپا که پیدا کردیم یکی است، از پراید ۱۱۱، ۱۳۱، ۱۳۲ و ۱۴۱ تا وانت ۱۵۱. گرید اما یکی نیست: بعضی ویرایش‌ها 20W-50 خواسته‌اند و تازه‌ترینی که دیدیم (خرداد ۱۳۹۹) 10W-40 با API SJ/CF. دوره تعویض هم در شرایط سخت ۵ هزار کیلومتر یا ۶ ماه است، و ترافیک شهری در هوای گرم دقیقاً جزو شرایط سخت است.

روغن موتور پراید چند لیتر است و ویرایش‌ها چه می‌گویند؟

ویرایش‌ها را کنار هم گذاشته‌ایم، چون سر گرید با هم اختلاف دارند.

ماشین و دفترچه	گرید و کلاس	حجم با فیلتر	تعویض عادی / سخت
خانواده ۱۱۱، ۱۳۱، ۱۳۲ و ۱۴۱، ویرایش ۴ (بدون تاریخ)	20W-50، API SJ	۳٫۴ لیتر	۱۰ هزار / ۵ هزار کیلومتر یا ۶ ماه
همان خانواده، ویرایش پنجم (بهمن ۱۳۹۵)	10W-40، API SJ	۳٫۴ لیتر	۱۰ هزار / ۵ هزار کیلومتر یا ۶ ماه
همان خانواده، ویرایش نهم (دی ۱۳۹۶)	20W-50، API SG	۳٫۴ لیتر	۱۰ هزار / ۵ هزار کیلومتر یا ۶ ماه
همان خانواده، ویرایش سوم (خرداد ۱۳۹۹)	10W-40، API SJ/CF	۳٫۴ لیتر	۱۰ هزار / ۵ هزار کیلومتر یا ۶ ماه
وانت ۱۵۱، ویرایش هشتم (دی ۱۳۹۶)	10W-40، API SJ/CF	۳٫۴ لیتر	۱۰ هزار / ۵ هزار کیلومتر یا ۶ ماه
پراید با موتور B3 دلکودار، راهنمای تعمیرات سایپایدک (بدون تاریخ)	10W-40 و 20W-50 طبق نمودار دما، API SF/SG	۳٫۴ لیتر	در سند نیست

دفترچه‌ها بین یورو ۲ و یورو ۴ فرق نگذاشته‌اند؛ هر ویرایش یک ردیف برای همه نوشته و ویرایش به ویرایش بین 20W-50 و 10W-40 رفت‌وآمد کرده. دوگانه‌سوزها هم همین ردیف‌ها را دارند.

چند رسانه خودرویی، از جمله پدال و کارستان، از قول سایپا و سایپایدک نوشته‌اند که یورو ۴ (مدل ۱۳۹۲ به بعد) 10W-40 می‌خواهد و برای کاربراتوری، انژکتوری قدیمی و HP+ گرید 20W-50. جدول خود سایپایدک را ندیدیم و این نقل قول است، ولی برای یورو ۴ با تازه‌ترین دفترچه می‌خواند. پس یورو ۴ را با 10W-40 بریزید؛ برای پرایدهای قدیمی‌تر در سندهای سایپا هر دو گرید آمده، و گریدی که در دفترچه ماشین خودتان نوشته معیار است.

عدد اول گرید به سرما برمی‌گردد (کمتر یعنی در استارت سرد روان‌تر) و عدد دوم به غلظت روغن در دمای کار. کلاس API را دست‌کم SJ بگیرید؛ هر کلاس جدیدتر، یعنی SL و SM و SN، چیزهای کلاس قبلی را هم دارد. CF در SJ/CF مال دیزل است و به پراید ربطی ندارد. بعضی سایت‌ها ۳٫۵ لیتر نوشته‌اند؛ عدد دفترچه ۳٫۴ است.

روغن اصل بخرید: از فروشگاه شناخته‌شده و با فاکتور، با پلمپ سالم زیر درب و تاریخ تولید خوانا. اگر برند کد اصالت دارد استعلامش کنید و قوطی خالی را سوراخ کنید. قیمتی که از بازار خیلی پایین‌تر باشد خودش هشدار است.

روغن موتور پراید یورو ۲، صبا و کاربراتوری

ویرایش‌های ۴ و ۵ و ۹ در جدول سرویس‌شان برای موتور یورو ۲ نکته جدا دارند (تسمه تایمینگ و لقی سوپاپ)، ولی روغن را یک ردیف نوشته‌اند؛ پس برای یورو ۲ هم همان ردیف‌ها و ۳٫۴ لیتر پابرجاست. برای صبا، نسیم، کاربراتوری‌ها و نیمه‌انژکتوری‌ها دفترچه‌ای پیدا نکردیم.

نزدیک‌ترین سند سایپا راهنمای تعمیرات پراید با موتور B3 دلکودار است: ۳٫۴ لیتر کل (۳ لیتر در کارتل)، API SF/SG و نموداری که روغن را با دمای هوا می‌سنجد. طبق آن 10W-40 از حدود منفی ۲۰ درجه هوا به بالا مجاز است و 20W-50 از حدود منفی ۱۰ درجه، هر دو تا حدود ۵۰ درجه؛ پس فقط اگر زمستان شهرتان از منفی ۱۰ پایین‌تر می‌رود، 10W-40 برای پراید قدیمی هم منطقی‌تر است.

تعویض روغن پراید هر چند کیلومتر؟

طبق جدول سرویس سایپا در شرایط عادی، روغن و فیلتر روغن در هر نوبت عوض می‌شود. نوبت‌ها هر ۶ ماه‌اند و کیلومترشان ۵ و ۱۰ هزار است و بعد ۲۰ و ۳۰ هزار و همین‌طور ادامه، هر کدام زودتر برسد؛ یعنی از نوبت سوم به بعد هر ۱۰ هزار کیلومتر یا ۶ ماه. در شرایط سخت کیلومتر نصف می‌شود: هر ۵ هزار کیلومتر یا ۶ ماه.

سخت یعنی هر کدام از این‌ها: مسیرهای کوتاه و پشت‌سرهم، زیاد درجا کار کردن موتور، جاده خاکی و پرگردوغبار، ترافیک سنگین شهری در بیشتر اوقات و هوای بالای ۳۲ درجه، یا کشیدن تریلر. اگر هر روز از ترافیک شهر رد می‌شوید و تابستان هم هست، در ستون سخت جا می‌گیرید و عدد شما ۵ هزار است؛ کم‌کار هم باشید، از ۶ ماه رد نشوید. روغنی که زیر گرما کار می‌کند زودتر کهنه می‌شود، پس اگر موتورتان در ترافیک تابستان به مرز جوش می‌رسد، اول خنک‌کاری را درست کنید. رنگ روغن معیار نیست؛ دفترچه خودش هم همین را می‌گوید.

تعویض روغن پراید در خانه؛ ساکشن یا پیچ کارتل

اول گیج. ماشین را روی زمین صاف بگذارید، موتور را گرم و خاموش کنید و چند دقیقه صبر کنید تا روغن به کارتل برگردد؛ گیج را بکشید، پاک کنید، تا ته فرو ببرید و دوباره بکشید. دفترچه می‌گوید سطح باید بین F و L باشد و اگر نزدیک L بود، تا F روغن اضافه کنید. بالاتر از F هم نروید: میل‌لنگ روغن زیاد را مثل همزن می‌زند و کف می‌کند، کف روانکاری نمی‌کند، فشار داخل موتور بالا می‌رود و ممکن است از کاسه‌نمدها و واشرها نشتی شروع شود. ۳٫۴ لیتر عدد دفترچه است و آخرش گیج حکم می‌کند، پس اول ۳ لیتر بریزید و بقیه را کم‌کم.

ترتیب کار در دفترچه سایپا این است: با موتور گرم و خاموش، درب محفظه روغن را بردارید، پیچ تخلیه را باز کنید و بگذارید روغن کامل برود. بعد فیلتر را با آچار مخصوص باز کنید، جایش را پاک کنید و به اورینگ فیلتر نو کمی روغن بمالید. دفترچه صریح می‌گوید اورینگ قدیمی نباید روی بدنه بماند، وگرنه ممکن است روغن نشت کند. فیلتر را هم از روی شکل نخرید: به گفته دفترچه فیلترهای هم‌شکل ممکن است داخل‌شان فرق کند. پیچ را ببندید، تا F روغن بریزید، موتور را روشن کنید و دور فیلتر را از نظر نشتی ببینید؛ بعد خاموش کنید، چند دقیقه صبر کنید و گیج را دوباره بکشید. روغن سوخته را روی خاک و آب نریزید.

زیر ماشینی که فقط روی جک بالا نگه داشته شده نروید؛ خرک بگذارید.

ساکشن یا پیچ کارتل؟ دفترچه سایپا فقط پیچ کارتل را شرح داده. با آن روغن از پایین‌ترین نقطه بیرون می‌آید و خرجی جز آچار و تشت ندارد، ولی باید ماشین را بالا بزنید، ریخت‌وپاش دارد و اگر زور بزنید رزوه هرز می‌شود. ساکشن روغن را از لوله گیج می‌کشد، تمیز است و ماشین را بالا نمی‌برد، اما با روغن سرد کند است، ممکن است کمی روغن ته کارتل بماند و فیلتر را باز هم باید جدا عوض کنید. برای خانه ما پیچ کارتل را ترجیح می‌دهیم: همان روش دفترچه است، معمولاً کامل‌تر خالی می‌کند و ابزارش یک آچار و یک تشت است.

پراید ریمپ‌شده یا توربو

گرید و حجم را به خاطر ریمپ عوض نکنید. ریمپ پراید چند اسب‌بخار اضافه می‌کند و موتور دیگری نمی‌سازد؛ چیزی که عوض می‌شود فاصله تعویض است. موتور قوی‌تر داغ‌تر کار می‌کند و روغن در گرما زودتر کهنه می‌شود، پس پراید ریمپ‌شده‌ای را که تند می‌رانید در ستون سخت حساب کنید: ۵ هزار کیلومتر.

توربو روی پراید داستان جداست و آنجا گفته‌ایم چرا برای بیشتر مالک‌ها توصیه‌اش نمی‌کنیم. اگر پرایدتان توربو دارد، ۳٫۴ لیتر عدد موتور بی‌توربوست و ملاک گیج است؛ گرید و دوره را هم از تیونر بپرسید و برای هر پیشنهاد دلیل فنی بخواهید. نکته‌های توربو و روغن را در روغن موتور برای ماشین تیون‌شده آورده‌ایم.

اگر فقط یک کار بکنید، هر چند هفته یک بار گیج را بکشید. چراغ روغن به افتادن فشار واکنش نشان می‌دهد و خبر آرام کم شدن روغن را فقط گیج می‌دهد؛ و اگر وسط راه روشن شد، فوراً کنار بزنید و موتور را خاموش کنید.