ریمپ سمند؛ XU7، EF7 و سورن پلاس هر کدام چه ایسیویی دارند؟
ایسیوی سمند XU7، EF7 بنزینی و دوگانه‌سوز و سورن پلاس XU7P یکی نیست. ایسیو کجاست، مالتی‌پلکس یعنی چه و ریمپ روی هر موتور چه می‌کند.
- موضوع
- ریمپ و ECU
- انتشار
- زمان مطالعه
- ۹ دقیقه
عکس: Meysam · CC BY-SA 3.0 ·ویکی‌مدیا کامنز
در این مطلب
فایل ریمپ را برای ایسیو می‌نویسند، نه برای اسم ماشین، و ایسیوی سمند به موتور، سال ساخت و نوع سوخت بستگی دارد. سمند XU7 در بیست سال تولید ساژم، والئو، بوش M7.4.4، زیمنس و SSAT را به خود دیده و سمند EF7 بوش ME7.4.9، ME17 یا زیمنس را؛ سورن پلاس XU7P هم نرم‌افزار ایسیوی خودش را دارد. ایسیو یا کامپیوتر موتور واحدی است که پاشش سوخت، جرقه و دریچه گاز را فرمان می‌دهد و ریمپ یعنی دست‌بردن در جدول‌های نرم‌افزار آن؛ اینکه کدام جدول‌ها عوض می‌شوند را جدا نوشته‌ایم. هر دو موتور اصلی سمند تنفس طبیعی (بدون توربو) هستند و ریمپ روی آن‌ها معمولاً چند درصد قدرت و پدالی سرحال‌تر می‌دهد، نه جهش.
سمند با کدام موتور ساخته شده؛ XU7، EF7، دوگانه‌سوز و سورن پلاس
سمند از ۱۳۸۱ تا مهر ۱۴۰۱ ساخته شد. سال‌های جدول را رسانه‌ها و فروشگاه‌های قطعه گفته‌اند و تقریبی‌اند؛ قدرت و گشتاور از دفترچه‌های ایران‌خودرو است و سال چاپ هر دفترچه در پرانتز آمده.
| موتور | کدام سمندها | قدرت و گشتاور طبق دفترچه |
|---|---|---|
| XU7 (کد XU7JP/L3)، ۱٫۸ لیتری، ۸ سوپاپ | معمولی، EL، SE، LX و سورن اولیه؛ از ۱۳۸۱ | ۱۰۰ اسب‌بخار (۱۳۹۷) یا ۹۷ (۱۴۰۱)؛ ۱۵۳ نیوتن‌متر |
| EF7 بنزینی، ۱٫۷ لیتری، ۱۶ سوپاپ | LX و سورن؛ از حدود ۱۳۸۹ | ۱۱۳ اسب‌بخار؛ گشتاور ۱۵۵ (۱۳۹۷)، ۱۵۳ (۱۴۰۱) یا ۱۵۷ نیوتن‌متر (سورن ۱۴۰۰) |
| EF7 دوگانه‌سوز | LX و سورن پلاس؛ از ۱۳۸۷ | بنزین مثل ردیف بالا؛ روی گاز ۱۰۰ اسب‌بخار و ۱۳۵ یا ۱۳۶ نیوتن‌متر |
| XU7P، ۱٫۸ لیتری، ۸ سوپاپ | سورن پلاس؛ از اواخر ۱۴۰۲ | ۹۷ تا ۹۸ اسب‌بخار (۷۲ کیلووات)؛ گشتاور ۱۴۶ (کاتالوگ و دفترچه پارس) یا ۱۴۲ نیوتن‌متر (سورن پلاس ۱۴۰۳) |
ال‌ایکس اسم تیپ است، نه موتور: LX را هم با XU7 ساخته‌اند و هم با EF7، ولی معمولی و EL و SE فقط XU7 دارند. دفترچه‌ها با هم نمی‌خوانند (XU7 در یک چاپ ۱۰۰ و در چاپ دیگر ۹۷ اسب‌بخار است)، پس قبل و بعد از ریمپ را فقط روی یک داینو، یعنی دستگاهی که قدرت را روی چرخ‌ها می‌سنجد، و در یک روز می‌شود مقایسه کرد. EF7 بنزینی هم موتور جدایی نیست؛ ویکی‌پدیا آن را همان EF7 دوگانه‌سوز بدون قطعات گاز و با برنامه ایسیوی دیگر می‌نویسد. سمند TU5 بیشتر برای صادرات ساخته شد و در ایران کم است؛ کارگاه‌ها ایسیوی آن را بوش ME7.4.4 می‌گویند. سورن توربو (EF7-TC) و سورن پلاس TU5P هم موضوع این مطلب نیستند. XU7P همان XU7 اصلاح‌شده است که پارس هم دارد؛ فرقش را در مقایسه EF7، TU5 و XU7P آورده‌ایم.
ایسیوی هر موتور در هر سال کدام مدل بوده
از روی سال ساخت فقط می‌شود حدس زد؛ ایسیوی نو و استوک سمند در بازار فراوان است و ماشین شما ممکن است ایسیوی دیگری گرفته باشد. مرز سال‌های فهرست زیر هم تقریبی است (کارگاه‌ها و فروشگاه‌های ایسیو):
- XU7 اولیه، ۱۳۸۱ تا حدود ۱۳۸۶ (سمند معمولی و LX اولیه): ساژم SL96 و بعد ساژم S2000، هر دو فرانسوی و مشترک با ۴۰۵ و پارس.
- XU7 میانی، حدود ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۱: والئو S2000-PL4، بوش M7.4.4 و زیمنس (مثلاً CI6).
- XU7 تازه‌تر: زیمنس ساخت کروز (CIM و CGE) که از حدود ۱۳۹۲ نسخه شبکه‌دار هم دارد، و SSAT.
- EF7 (سمند و سورن): Easy U کانتیننتال که بعدها EZU کروز شد، بوش ME7.4.9 از ۱۳۸۹، زیمنس CBR شبکه‌دار در دوگانه‌سوزهای بعد از ۱۳۹۲ و بوش ME17.9.71 از ۱۳۹۵.
ایسیوهای EF7 اسم‌های گیج‌کننده‌ای دارند. بوش ME7.4.9 در نسخه بنزینی و دوگانه‌سوز سخت‌افزار یکسان و نرم‌افزار جدا دارد، و «دوگانه بوش» و «دوگانه زیمنس» در حرف بازار یعنی بوش (ME7.4.9 یا ME17) در برابر زیمنس CBR. EF7 زمان‌بندی متغیر سوپاپ هم دارد (CVVT؛ تنظیم لحظه باز و بسته‌شدن سوپاپ‌های هوا با دور موتور) و ایسیو فرمانش را می‌دهد، پس فایل XU7 به کارش نمی‌آید. XU7 سمند همان موتور ۴۰۵ و پارس است و ایسیوهای اولیه‌اش میان این سه ماشین مشترک بوده؛ بیشتر حرف ریمپ ۴۰۵ و پارس درباره XU7 به سمند هم می‌خورد، و فقط EF7 را آن دو ندارند.
مدیر پروژه XU7P در گفت‌وگویی در ۱۴۰۰ گفت سخت‌افزار ایسیو مثل XU7 است و فقط نرم‌افزارش عوض شده، و دریچه گاز هم مثل XU7 سیمی است و نسخه برقی بعداً می‌آید. حالا هر دو دریچه در بازار هست و ایسیوی نسخه برقی چند مدل دارد. سورن پلاسی که کروز کنترل دارد دریچه برقی دارد، چون دفترچه دریچه برقی را جزو اجزای کروز آورده؛ در بقیه، دریچه و برچسب ایسیو را پیش از ریمپ ببینید.
همه این ایسیوها ریمپ‌پذیر نیستند: کارگاه‌ها SL96 را نامناسب می‌دانند و SSAT نوفلش، که برنامه‌اش در حافظه خود پردازنده قفل است، از پورت دیاگ فقط تا جدول‌های سوخت و جرقه برنامه‌ریزی می‌شود. از تیونر بپرسید همین مدل را چند بار ریمپ کرده است.
ایسیو سمند کجاست و مالتی‌پلکس یعنی چه
ایسیو سمند زیر کاپوت، سمت راننده و کنار باتری است. نقشه محفظه موتور EF7 گازسوز در دفترچه ایران‌خودرو (چاپ ۱۴۰۱ و چاپ ۱۴۰۲ سورن پلاس) آن را جعبه‌ای کوچک با چند سوکت، جلوی باتری نشان می‌دهد و فروشنده‌های ایسیو برای XU7 هم همین‌جا را می‌گویند؛ فقط در سمندهای قدیمی‌تر ممکن است کنار موتور برف‌پاک‌کن باشد.
مالتی‌پلکس اسم ایسیو نیست؛ اسم شبکه سیم‌کشی بدنه است. در نسخه غیرمالتی‌پلکس، که بازار «سخنگو» می‌گوید و پنل هشدار گویا دارد، هر چراغ و کلید با سیم خودش می‌رود؛ در مالتی‌پلکس واحدهای کوچکی به اسم نود روی شبکه داده‌ای خودرو (CAN) با هم حرف می‌زنند. LX را با هر دو ساخته‌اند؛ سورن از حدود ۱۳۸۸ مالتی‌پلکس شد و SE ندارد. سه نسل دارد (ماکس، اکوماکس و اس‌ام‌اس ماکس) و بعضی نسل‌ها ایسیوی موتور را هم به شبکه وصل می‌کنند. فروشنده‌ها از «ایسیوی شبکه‌دار» حرف می‌زنند، مثل زیمنس CGE-CBM برای XU7 و CBR برای EF7 دوگانه‌سوز؛ این ایسیوها با نسخه معمولی جابه‌جا نمی‌شوند و فایلشان هم جداست.
ریمپ روی XU7 و EF7 چه چیزی را عوض می‌کند
رقم رایج ریمپ روی موتور تنفس طبیعی ۵ تا ۱۰ درصد قدرت است؛ یعنی روی EF7 حدود ۶ تا ۱۱ اسب‌بخار و روی XU7 حدود ۵ تا ۱۰ (برآورد ماست، نه اندازه‌گیری). بعضی کارگاه‌ها ۹ تا ۲۰ درصد می‌گویند؛ تا برگه داینوی قبل و بعد را ندیده‌اید، این‌ها فقط حرف است.
بیشتر چیزی که حس می‌کنید پاسخ پدال است و آن فقط در دریچه گاز برقی معنا دارد، یعنی جایی که پدال یک سنسور است و ایسیو دریچه را باز می‌کند. EF7 با بوش ME7.4.9 دریچه برقی دارد و کارگاه‌ها نقشه پدال را برایش تندتر می‌کنند و اسمش را «رفع تأخیر پدال» می‌گذارند؛ ماشین با فشار کمتر سرحال‌تر می‌شود، ولی قدرت حداکثر عوض نمی‌شود. XU7 قدیمی دریچه سیمی دارد و نقشه پدال ندارد؛ کارگاه‌ها برایش «رفع کپ» می‌فروشند، یعنی پرش و مکث پاسخ موتور موقع تعویض دنده.
فن رادیاتور را در بیشتر ایسیوها خود ایسیو روشن می‌کند (ساژم S2000-10 اولیه «یونیت‌فن‌دار» است و یونیتی جدا فن را راه می‌اندازد) و کارگاه‌ها دمای روشن‌شدنش را چند درجه پایین می‌آورند. برای XU7 که واشر سرسیلندرش به داغ‌کردن حساس است ایده بدی نیست، ولی زیادی پایین‌آوردنش فن را مدام روشن نگه می‌دارد و زود فرسوده می‌کند. بالا بردن کات دور، یعنی سقف دور موتور که ایسیو با قطع سوخت یا جرقه نگهش می‌دارد، روی موتور استوک قدرتی اضافه نمی‌کند، چون هر دو موتور سمند قله قدرتشان را در ۶۰۰۰ دور می‌دهند.
بنزین هم مهم است. دفترچه ایران‌خودرو برای هر دو موتور بنزین بدون سرب ۹۵ اکتان خواسته و EF7 نسبت تراکم ۱۱ به ۱ دارد، در برابر ۹٫۳ به ۱ در XU7 (دفترچه ۱۳۹۷)، پس در برابر بنزین بد حاشیه کمتری دارد. ناک یعنی انفجار خودبه‌خودی بخشی از مخلوط پیش از رسیدن شعله؛ جرقه‌ای که برای ۹۵ زودتر زده شود با بنزین معمولی همین را راه می‌اندازد. فایل را برای بنزینی بخواهید که واقعاً می‌ریزید.
ریمپ سمند دوگانه‌سوز؛ گاز هم عوض می‌شود؟
سمند دوگانه‌سوز دو نسل دارد. XU7 گازسوز قدیمی‌تر، حدود ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸ به گفته فروشنده‌های ایسیو، ایسیوی گاز جداگانه‌ای کنار باتری داشت، و دفترچه ۱۳۹۷ برای XU7 روی گاز ۸۵ اسب‌بخار نوشته؛ دفترچه ۱۴۰۱ فقط EF7 را دوگانه‌سوز دارد. در EF7 نقشه دفترچه یک ایسیو نشان می‌دهد که پاشش و جرقه را برای هر حالت موتور تنظیم می‌کند (چاپ ۱۴۰۱ اسمش را «واحد پردازش الکتریکی گاز» و چاپ ۱۴۰۲ «واحد الکترونیکی موتور» گذاشته).
پس ریمپ از نظر فنی به هر دو سوخت می‌رسد. جدول‌های بنزین را مثل سمند بنزینی تنظیم می‌کنند، و چون به گفته کارگاه‌ها موتور روی گاز گرم‌تر کار می‌کند (گاز مثل بنزین هنگام تبخیر محفظه را خنک نمی‌کند)، فن را زودتر روشن می‌کنند. یک مرکز ریمپ می‌گوید جدول‌های گاز را هم عوض می‌کند، ولی تغییرشان محدود است و دست متخصص می‌خواهد، و ۱۲ درصد قدرت بیشتر روی گاز وعده می‌دهد. ۱۲ درصد از ۱۰۰ اسب‌بخار یعنی رسیدن تقریباً به عدد بنزین (۱۱۳)، و این را فقط داینوی خود شما ثابت می‌کند. فایل نسخه بنزینی هم روی دوگانه‌سوز نمی‌نشیند.
نرم‌افزار را می‌شود عوض کرد، سخت‌افزار گاز را نه: رگولاتور و انژکتور با فایل جدید بزرگ‌تر نمی‌شوند. دفترچه ایران‌خودرو می‌گوید دستکاری و تعمیر سیستم گاز به‌دست افراد غیرمجاز گارانتی را خدشه‌دار می‌کند و ممکن است صدمه بزند؛ پس رگولاتور، ریل و انژکتور را فقط نمایندگی مجاز باز کند.
قبل از ریمپ چه چیزهایی را باید روشن کنید
- مدل ایسیو و نسخه نرم‌افزارش را از برچسب و دیاگ یادداشت کنید، نه از سال ساخت؛ اگر ماشین مالتی‌پلکس است، بگویید.
- سلامت را پیش از نرم‌افزار درست کنید: تست کمپرس، شمع و کویل، و در XU7 رادیاتور، ترموستات و واشر سرسیلندر؛ در EF7 اگر مایع خنک‌کننده چرب و شیری‌رنگ شده، اویل‌ماژول، یعنی خنک‌کن روغن موتور، را ببینید.
- پیش از هر تغییری فایل اورجینال ایسیو را بگیرید و نگه دارید، و کارت کد سوئیچ و مدارک ماشین را آماده داشته باشید؛ دفترچه ایران‌خودرو برای تعویض ایسیو هر دو را لازم می‌داند.
- در دوگانه‌سوز بپرسید روی همین ایسیو روی گاز هم کار کرده‌اند، و قدرت قبل و بعد را در یک روز و روی یک داینو، با هر دو سوخت، ببینید.
EF7 سالم با فایل ملایمی که برای ایسیو و بنزین خودتان نوشته شده، ارزان‌ترین راه سرحال‌تر کردن سمند است. اگر انتظار دارید ریمپ XU7 را به قدرت EF7 برساند، فاصله حدود ۱۳ تا ۱۶ اسب‌بخاری را نرم‌افزار پر نمی‌کند. اگر ماشین هنوز گارانتی دارد، مثل سورن پلاس‌های تازه، دفترچه ایران‌خودرو تغییر در موتور را از پوشش آن بیرون گذاشته. بعد از ریمپ هم روغن را زودتر عوض کنید؛ حجم و گرید هر نسخه را در روغن موتور سمند آورده‌ایم.
