چرا مصرف بنزین ماشین بالا رفته؟ عدد دفترچه و علت‌ها
مصرف دفترچه کوییک، تیبا، ساینا، ۴۰۵، ۲۰۷، تارا، رانا و دنا پلاس توربو، اثر سرد بودن موتور و باد تایر از دفترچه ایران‌خودرو، و علت‌های فنی مصرف بالا.
- موضوع
- موتور
- انتشار
- زمان مطالعه
- ۵ دقیقه
در این مطلب
بیشتر وقت‌ها مصرف بنزین بالا یعنی ماشین سالم است و شرایط رانندگی سخت: سفرهای کوتاه با موتور سرد، ترافیک و توقف‌های طولانی، باد تایر کم و بار اضافه. اگر مصرف ناگهان بالا رفته، سراغ علت فنی بروید: فیلتر هوا، شمع، فیلتر بنزین، سنسورها یا انژکتور. اول عدد دفترچه را کنار مصرف خودتان بگذارید و بعد دنبال علت بگردید.
مصرف دفترچه چقدر است
جدول زیر عدد برچسب مصرف سوخت دفترچه‌ی هر خودرو است، به لیتر در ۱۰۰ کیلومتر. هر ردیف را از متن دفترچه برداشته‌ایم و نسخه‌ی موتور و گیربکس را در ستون اول نوشته‌ایم. ساینا تنها دفترچه‌ی قدیمی‌تر این جدول است.
| خودرو | شهری | برون‌شهری | ترکیبی |
|---|---|---|---|
| کوییک دستی | ۹٫۲۵ | ۵٫۶ | ۶٫۹۵ |
| کوییک اتوماتیک | ۸٫۹۳ | ۶٫۷۷ | ۷٫۵۶ |
| تیبا | ۹٫۲۲ | ۶٫۰۵ | ۷٫۲۲ |
| ساینا (دفترچه‌ی ۱۳۹۵) | ۹٫۱ | ۵٫۷ | ۷٫۰۲ |
| پژو ۴۰۵ XU7 | ۱۰٫۲۹ | ۵٫۹۷ | ۷٫۵۶ |
| پژو ۴۰۵ TU5 | ۱۰٫۰۱ | ۵٫۶۲ | ۷٫۲۴ |
| پژو ۲۰۷ TU5 دستی | ۹٫۷۳ | ۵٫۵۲ | ۷٫۰۸ |
| تارا دستی | ۹٫۳۸ | ۵٫۹۳ | ۷٫۲۰ |
| رانا TU5 | ۱۰٫۰۷ | ۵٫۶۹ | ۷٫۳۰ |
| دنا EF7 | ۱۰٫۰۴ | ۵٫۹۰ | ۷٫۴۳ |
| دنا پلاس توربو دستی | ۱۰٫۷۷ | ۶٫۱۰ | ۷٫۸۲ |
| دنا پلاس توربو اتوماتیک | ۱۱٫۱۲ | ۶٫۳۹ | ۸٫۱۲ |
این عددها را از آزمایش استاندارد ECE R83 گرفته‌اند و خود دفترچه‌ها می‌گویند چیزهایی مثل وزن، تایر، روغن موتور، شمع، فیلترها، سیکل رانندگی، تعداد سرنشین و شرایط جاده روی آن اثر دارند. یعنی عدد دفترچه مصرف آزمایشگاه است. برای ماشینی که بیشتر در شهر می‌چرخد، ستون «شهری» مرجع مناسب‌تری از ستون ترکیبی است.
چیزهایی که طبق دفترچه مصرف را بالا می‌برند
دفترچه‌ی پژو ۴۰۵ ایران‌خودرو (چاپ ۲۰۲۱) فهرستی از عامل‌های مصرف سوخت دارد، با درصد. این فهرست برای هر ماشین بنزینی کم‌وبیش درست است:
- موتور سرد در ۵ کیلومتر اول رانندگی، ۲۵ درصد مصرف را بالا می‌برد. برای همین سفرهای کوتاه و تکراری مصرف را بالا می‌برند.
- موتوری که تنظیم نباشد و بد کار کند، ۱۰ درصد.
- جاده‌ی پرپیچ‌وخم یا ناهموار، ۱۰ درصد.
- باربند خالی روی سقف، ۱۰ درصد.
- گرمکن شیشه‌ی عقب، ۱۰ درصد.
- باد کم تایر، ۳ درصد.
- ۱۰۰ کیلوگرم بار در شهر، ۳ درصد.
همان دفترچه می‌گوید مصرف بهینه در سرعت ۹۰ کیلومتر در ساعت است، در توقف بیش از ۲ دقیقه، در ترافیک یا پشت چراغ قرمز، موتور را خاموش کنید و پنجره را برای هوای تازه باز نکنید، چون مصرف را بالا می‌برد. تایری که سازنده تأیید نکرده هم می‌تواند مصرف را بیشتر کند. دفترچه همچنین یادآوری می‌کند کیفیت بنزین هم در مصرف اثر دارد و هم در درازمدت بر وضعیت مکانیکی ماشین.
علت‌های فنی که باید بررسی شوند
اگر شرایط رانندگی‌تان عوض نشده و مصرف بالا رفته، این‌ها را به ترتیب ارزانی ببینید:
- باد تایر و ترمز: بادها را بسنجید و ببینید چرخ‌ها بعد از رانندگی داغ‌تر از معمول نیستند. ترمز گیرکرده مثل بار اضافه عمل می‌کند.
- فیلتر هوا: دفترچه‌ی ۴۰۵ می‌گوید فیلتر هوای کثیف بازدهی موتور را کم می‌کند و باید در فواصل تعیین‌شده عوض شود.
- شمع: شمع فرسوده ناسوزی می‌سازد و سوخت نسوخته هدر می‌رود.
- فیلتر بنزین: دفترچه‌ی رانا می‌گوید گرفتگی فیلتر بنزین احتراق را مختل می‌کند و مصرف را ناخواسته بالا می‌برد. فاصله‌ی تعویض را در فیلتر بنزین هر چند کیلومتر عوض می‌شود آورده‌ایم.
- سنسور دمای آب و ترموستات: اگر ترموستات همیشه باز بماند یا سنسور دما عدد غلط بدهد، ECU فکر می‌کند موتور سرد است و مخلوط را غلیظ نگه می‌دارد.
- سنسور اکسیژن: سنسور فرسوده تصحیح مخلوط را خراب می‌کند.
- انژکتور: انژکتور کثیف یا نشتی دارد مخلوط را بهم می‌ریزد؛ نشتی هم بوی بنزین می‌دهد.
- کاتالیست گرفته: اگزوز را می‌بندد و قدرت را کم می‌کند و راننده برای جبران پدال را بیشتر فشار می‌دهد.
بهترین راه برای فهمیدن، دیاگ است؛ اگر چراغ چک روشن است یا ECU خطایی ثبت کرده باشد، دیاگ ماشین با ELM327 شما را تا خواندن کد می‌رساند.
بنزین بد و مصرف
بنزین با اکتان کمتر از دفترچه، ECU را مجبور می‌کند جرقه را عقب بکشد. نتیجه قدرت کمتر است و برای رسیدن به همان سرعت پدال را بیشتر فشار می‌دهید، پس مصرف بالا می‌رود. بنزینی که آب یا آلودگی دارد هم ناسوزی می‌سازد و سوخت هدر می‌رود. اگر بعد از یک سوخت‌گیری مصرف بالا رفت و ماشین هم رفتار عجیبی داشت، علائم بنزین بد و آب در بنزین را ببینید.
ریمپ مصرف را کم می‌کند؟
ریمپی که برای قدرت بیشتر نوشته شده، هدفش کاهش مصرف نیست و راننده‌ای که با ماشین قوی‌تر تندتر می‌راند، بنزین بیشتری هم می‌سوزاند. بعضی کارگاه‌ها فایل «مصرف» هم می‌فروشند و اثر ادعاشده‌ی آن را ما آزمایش نکرده‌ایم. چیزی که مطمئنیم این است که ریمپ ECU قطعه‌ی خراب را تعمیر نمی‌کند؛ اگر مصرف از فیلتر گرفته یا سنسور خراب بالا رفته، اول همان را درست کنید.
مصرف واقعی را چطور اندازه بگیرید
راه ساده همان «باک به باک» است: باک را تا اولین قطع شدن نازل پر کنید، کیلومترشمار جزئی را صفر کنید، چند روز مثل همیشه برانید و دوباره از همان جایگاه و با همان شیوه باک را تا قطع شدن نازل پر کنید. لیتری که ریختید را بر کیلومتر تقسیم کنید و در ۱۰۰ ضرب کنید. حداقل سه بار تکرار کنید، چون یک بار عدد دقیقی نمی‌دهد. جایگاه و شیوه‌ی پر کردن را عوض نکنید.
اگر فقط یک کار بکنید، باد تایر را ماهی یک بار با تایر سرد بسنجید.
